Tapani Kärkkäinen laureatem 22. Nagrody Transatlantyk
Grzegorz Jankowicz, dyrektor Instytutu Książki, podkreślił ogromny dorobek tłumaczeniowy laureata i jego wkład w promocję polskiej kultury:
Tomasz Chłoń, szef polskiej ambasady w Finlandii, w laudacji na cześć laureata powiedział: „Jego imponujący dorobek świadczy tyleż o ilości, co – przede wszystkim – o klasie. Napisałem kiedyś, że doba Tapaniego trwa 72 godziny. Nie zaprzeczył. Uznałem więc, że trafnie to oceniłem. O jakości jego pracy najlepiej mówią fińscy krytycy. Piszą o niezwykłej precyzji, wyczuciu języka i o tym, że dla współczesnej literatury polskiej stał się w Finlandii tłumaczem niezastąpionym”. Tomasz Chłoń dodał, że dziś – także dzięki soft power literatury – Polska jest dla Finlandii krajem bliskim.
Nagroda Transatlantyk 2026 – laudacja
Wyboru tegorocznego laureata dokonała Kapituła Nagrody w składzie: Xavier Farré, Hatif Janabi, Grzegorz Jankowicz, Abel Murcia, Tomasz Pindel, Anna Wasilewska i Aga Zano. Wartość nagrody wynosi 50 000 złotych. Tegoroczny laureat otrzymał również pamiątkowy dyplom oraz statuetkę autorstwa Justyny Żak.
Transatlantyk to nagroda Instytutu Książki dla najwybitniejszych promotorek i promotorów literatury i kultury polskiej za granicą. Jej laureatami mogą zostać tłumaczka, wydawca, krytyczka lub animator życia kulturalnego, którzy swoją pracą przysłużyli się do zwiększenia obecności polskiej literatury w swoim kraju.
Historia Nagrody Transatlantyk sięga 2005 roku, kiedy podczas pierwszego Kongresu Tłumaczy Literatury Polskiej, otrzymał ją Henryk Bereska, niemiecki tłumacz gigantów naszej literatury. Do tej pory laurem tym uhonorowano takie znakomitości jak Anders Bodegård (Szwecja), Albrecht Lempp (Niemcy), Ksenia Starosielska (Rosja), Biserka Rajčić (Serbia), Pietro Marchesani (Włochy), Vlasta Dvořáčková (Czechy), Yi Lijun (Chiny), Karol Lesman (Holandia), Bill Johnston (Stany Zjednoczone), Laurence Dyèvre (Francja), Constantin Geambaşu (Rumunia), Lajos Pálfalvi (Węgry), Antonia Lloyd-Jones (Wielka Brytania), Hendrik Lindepuu (Estonia), Ewa Thompson (Polska), Tokimasa Sekiguchi (Japonia), Silvano De Fanti (Włochy) i Hatif Janabi (Irak), Vera Verdiani (Włochy), Abel Murcia (Hiszpania) i Xavier Farré (Hiszpania).
***
Tapani Kärkkäinen (ur. 1962) jest tłumaczem literatury polskiej na język fiński. Przekładał książki Manueli Gretkowskiej, Ryszarda Kapuścińskiego, Hanny Krall, Małgorzaty Lebdy, Andrzeja Sapkowskiego, Brunona Schulza, Wojciecha Szabłowskiego, Wojciecha Tochmana, Olgi Tokarczuk, Michała Witkowskiego, a także sztuki teatralne m.in. Sławomira Mrożka, Tadeusza Słobodzianka, Stanisława Ignacego Witkiewicza. Jest autorem przewodników po kulturze Warszawy i Krakowa oraz antologii środkowoeuropejskich tekstów kawiarnianych pt. Kadonnutta kahvilaa etsimässä („Poszukiwanie zaginionej kawiarni”). Tłumaczył również polskie filmy fabularne i dokumentalne. Za fiński przekład Biegunów Olgi Tokarszuk otrzymał Nagrodę im. Mikaela Agricoli.
***
W tym roku po raz pierwszy nagrodzie pieniężnej towarzyszyła nowa statuetka autorstwa Justyny Żak – artystki sztuk wizualnych, absolwentki Wydziału Ceramiki i Szkła Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu oraz stypendystki Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
„Statuetka stanowi symboliczny wycinek oceanu – przestrzeni nieskończonej, głębokiej i wielowymiarowej, podobnie jak literatura. Jej falująca powierzchnia odzwierciedla to, co widzialne: słowa, formę i rytm. Głębia kryje natomiast sensy, emocje i opowieści rozwijające się pod powierzchnią. Każdy twórca zanurza się w tej samej przestrzeni, lecz podąża własnym nurtem. Dlatego każda statuetka jest odrębnym fragmentem – indywidualną narracją, która dopiero w zestawieniu z innymi odsłania pełnię całości” – opisuje swój projekt Justyna Żak.
Statuetka została wykonana ze szkła sodowego i ołowiowego, formowanego w procesie wytapiania w piecu elektrycznym. Składa się z dwóch elementów szklanych, które po obróbce termicznej zostały trwale połączone.