Literatura ukraińska, sztuczna inteligencja i lęk – nowe numery czasopism patronackich Instytutu Książki

Przekłady, premierowe utwory literackie, eseje, rozmowy i teksty krytyczne – to tylko część zawartości nowych wydań. Oto, co przygotowały redakcje.

Literatura na Świecie

Najnowszy numer „Literatury na Świecie” – pierwszy od ponad trzydziestu lat w całości poświęcony literaturze ukraińskiej – prezentuje futurystyczną prozę lat międzywojnia. Ukraińscy pisarze tamtego okresu (nie wszyscy dotąd w Polsce znani: Kost Burewij, Dmytro Buzko, Leonid Czernow, Łazar Frenkel, Jurij Janowski, Jewhen Jaworowski, Mike Johannsen i Geo Szkurupij) nowoczesną tematykę łączą z nowatorską formą.

W numerze uwagę zwracają opowiadania kinematograficzne, inspirowane burzliwym rozwojem przemysłu filmowego, ukraiński romantyzm przefiltrowany przez optykę modernistyczną, a także szereg literackich gier z czytelnikiem i artystycznych prowokacji. Teksty te – bawiące się językiem, kontaminujące style i poetyki – tłumaczą na polski Małgorzata Buchalik, Marcin Gaczkowski, Katarzyna Fiszer, Katarzyna Kotyńska, Mateusz Mejza oraz Miłosz Waligórski.

Opowiadaniom i fragmentom powieści towarzyszą eseje Katarzyny Kotyńskiej, Macieja Piotrowskiego i Myroslava Shkandrija (w przekładzie Weroniki Szwebs), a także wywiad z badaczką i edytorką Jaryną Cymbał.

Tradycyjnie numer uzupełniają również teksty krytyczne: Tomasz Swoboda pisze o prozach André Baillona, Antoni Zając o Równinach Geralda Murnane’a, Natalia Wawrzyniak o powieści Mathiasa Enarda, a Maciej Libich – o Kapo Aleksandara Tišmy.

Twórczość

Nowy numer „Twórczości” przynosi literaturę nieufną wobec gotowych odpowiedzi i jednocześnie imponująco otwartą na eksperyment, literaturę świadomą własnych granic i środków wyrazu, a zarazem niestrudzenie badającą możliwości ich przekroczenia. Jak podkreśla redakcja, poezja, proza i eseistyka spotykają się tu w przestrzeni pytań o pamięć, język, technologię, wspólnotę i doświadczenie jednostki.

Nowym wierszom Natalii Malek towarzyszą dwa eseje pokazujące nie tylko wielowymiarowość najnowszego tomu poetki, ale też stanowiące punkt wyjścia do rozmowy o współczesnej poezji, jej materialności, wyobraźni i sposobach opisywania rzeczywistości.

Proza Jerzego Franczaka prowokacyjnie konfrontuje literaturę z rzeczywistością algorytmiczną i sztuczną inteligencją.

Paweł Szroniak, wychodząc od tomu Przemówienia, covery i featuringi Pawła Stasiewicza, nagrodzonego za projekt najpiękniejszej poetyckiej książki roku, pokazuje, jak współczesne dzieło literackie może funkcjonować nie tylko jako tekst, lecz także jako przedmiot, nośnik i performatywne doświadczenie czytania.

Publikowane w numerze fragmenty Dziennika roboczego Ingmara Bergmana to intymna kronika pracy, zwątpienia i artystycznej dyscypliny, odsłaniająca kulisy powstawania filmów, spektakli i samego procesu twórczego.

Dużo więcej literatury i krytycznego namysłu nad nią w piątym numerze „Twórczości”.

Nowe Książki

Najnowsze wydanie „Nowych Książek” otwiera rozmowa z prof. Łukaszem Tischnerem o interpretacji literatury, potrzebie sceptycyzmu zarówno wobec teorii, jak i emocji, jazzie i górach, uzupełniona recenzją jego książki Otchłań i blask. Czytanie w epoce świeckiej.

W najobszerniejszym dziale literatury pięknej znajdują się omówienia poezji (Subocz-Białek, Herceg, Nowosielski), prozy polskiej (Foks, Dardziński, Gromek), prozy zagranicznej (Matute, Haushofer, Appanah) oraz literatury dla dzieci. Nie zabrakło spojrzenia na nowe przekłady (Buddenbrookowie Thomasa Manna) oraz na książki, które budują konteksty literatury – m.in. na pełne wydanie Notatników Alberta Camusa, monografię Nowej Fali czy tom poświęcony sztuce tłumaczenia literatury.

Numer uzupełniają recenzje publikacji z zakresu sztuki, popularyzacji nauki, reportażu i historii, m.in. książek Roberta Macfarlane’a, Grzegorza Piątka czy Jamesa Barra.

Czerwcowe „Nowe Książki” zamykają felietony Zofii Zaleskiej i Macieja Łubieńskiego.

Dialog

W nowym numerze „Dialogu” uwagę poświęcono tematom dotyczącym kryzysu męskości oraz polityczności.

Igor Stokfiszewski zastanawia się, dlaczego polityka wyparowała ze sztuki ostatnich dwóch dekad, Marcelina Obarska przygląda się współczesnym strategiom teatru politycznego i komentuje publikowaną w numerze sztukę Mai Zade pt. Pająk.

W dziale dramaturgii polskiej redakcja prezentuje dramat Jakuba Godawy pod tytułem Zakaz czytania, w którym autor – łącząc ironię i groteskę – przedstawia portret przemocy w rodzinie. Z kolei Olga Pabisek serwuje satyrę na internetowy „kryzys męskości” i świat manosfery.

Przemysław Witkowski analizuje polityczną radykalizację mężczyzn, Agata Pyzik bierze na warsztat serial o JFK Juniorze i Carolyn Bessette, zaś Sara Manasterska pyta, dlaczego czytelniczki (zwłaszcza heteroseksualne) tak chętnie konsumują i tworzą japońskie i chińskie fan fiction o romansach między mężczyznami. Dla kinofilów redakcja przygotowała dwie perełki: Klara Cykorz pisze o filmie „Mulholland Drive” Lyncha, a Klaudia Rachubińska o nowych odczytaniach scenariuszy Bergmana.

Topos

Boicie się? – pyta redakcja „Toposu”. A może to nie strach, tylko podskórny lęk, który towarzyszy wam jak bezdomny pies i domaga się, by go karmić? A może to już nie lęk, lecz odrętwienie, które można podtrzymać jedynie kolejnymi dawkami grozy?

Żyjemy w czasach, w których lęk stał się kapitałem, człowiek przestraszony jest doskonałym konsumentem; uspokaja się, kupując kolejne niepotrzebne rzeczy. Jednym ze źródeł strachu jest samotność – i na odwrót. Mimo że mamy tysiące znajomych online, brakuje nam bliskości. O tym wszystkim można przeczytać w nowym „Toposie”, który właśnie trafił do sprzedaży. Tylko namysł nad strachem i samotnością może bowiem pomóc w ich przezwyciężaniu. A do namysłu najlepiej skłania dobra literatura.

W numerze m.in. Stefan Chwin, Adam Woronowicz, Eliza Kącka, Wojciech Malajkat, Bohdan Zadura, Jarosław Mikołajewski.

Z „Toposem” tomik wierszy Bogdana Nowickiego Agrafony.

Wszystkie numery są już dostępne w sprzedaży.