Nowy numer miesięcznika „Odra” już dostępny
„Odra” nr 4/2026
Jednym z istotnych tekstów numeru jest „Wychodzenie z mgły” Jarosława Gugały. Posiłkując się własnym przykładem, jako prezentera „Wiadomości”, które po 1989 roku zastąpiły „Dziennik Telewizyjny” w I programie TVP, autor opowiada o udziale dziennikarzy i wolnych mediów w budowaniu nowego ustroju. Artykuł nie ogranicza się jednak do wspomnień z pionierskich czasów, ale stanowi też niewesoły komentarz do dzisiejszej sytuacji mediów. „W codziennym szumie informacyjnym – pisze Gugała – bełkocie politykierstwa i ofensywie propagandowych populistycznych haseł, dzisiejsze uczciwe media nie mają ani wystarczającej siły, ani środków, ani czasu na przypominanie o zasadach. Politykom i propagandystom udało się pozamykać ludzi w światopoglądowych gettach, zwanych bańkami informacyjnymi, w których prawda nie ma większego znaczenia. Liczą się tylko silne przekonania, emocje i poczucie przynależności. To znacznie utrudnia funkcjonowanie dziennikarzom, których celem jest poszukiwanie prawdy”.
„Europa będzie następna”, prognozuje Andrew Kolodny, dyrektor ds. medycznych w ośrodku badawczym Opioid Policy Research Collaborative, który w rozmowie z Pawłem Kwiatkowskim objaśnia przyczyny trawiącego Amerykę kryzysu uzależnienia od substancji psychoaktywnych, z fentanylem na czele. Kolodny przedstawia też sposoby walki z tym kryzysem, podkreślając jednak, że problem nie został zażegnany i że „w całym społeczeństwie USA 5% dorosłych jest uzależnionych od opioidów”. Bardziej druzgocące dane wykazało przeprowadzone tam dwa lata temu Narodowe Badanie Używania Narkotyków i Zdrowia, wskazując na 16,8% Amerykanów powyżej 12. roku życia, czyli ponad 48 milionów osób zmagających się z uzależnieniem. Nie bez racji mówi się o prawdziwej epidemii, o której Kwiatkowski raportuje w bloku zatytułowanym „Ameryka na haju”.
Czytelników pragnących odetchnąć od problemów „najlepszego ze światów” odsyła się do materiałów literackich, wśród których uwagę zwraca reaktywowany po latach cykl „Mój wiersz”. To odautorski komentarz do wybranego utworu; komentarz zawierający nie tyle jedynie słuszną wykładnię wiersza, ile wskazujący na inspiracje czy intertekstualne gry. Trzecią odsłonę cyklu rozpoczyna Piotr Matywiecki i jego komentarz do utworu „Przystanek”.
Inny znany poeta i tłumacz, Zbigniew Machej, występujący w „Odrze” jako eseista, przedstawia rozbudowany komentarz do dzieł dwóch literackich tuzów: Czesława Miłosza i Jerzego Pilcha. Autor konfrontuje ich programy twórcze i światopoglądy, stwierdzając: „Manifestacyjnemu katolicyzmowi Miłosza i postulowanej przez niego przyszłej polskiej literaturze Pilch przeciwstawił swoje luterańskie korzenie, śląsko-cieszyńskie luterstwo, czyli inność, kulturową odmienność”.
Nie zabrakło również literatury sensu stricto: w numerze znalazły się nowe wiersze Wojciecha Brzoski, a także tłumaczenia poezji Jorge Gimeno (przełożył Adrian Krysiak) i Phila Halla (przełożył Kazimierz Brakoniecki). Miłośników prozy zainteresują premierowe opowiadania Łukasza Suskiewicza i Tomasza Dalasińskiego.
Ponad tysiąc stron liczy „Dusza dźwięków” – zbiór rozmów, które muzykolożka Marietta Morawska-Büngeler przeprowadziła z dziewięciorgiem współczesnych polskich kompozytorów i kompozytorek, takich jak Hanna Kulenty, Krzysztof Baculewski, Eugeniusz Knapik czy Rafał Augustyn. Tę obszerną monografię omawia dla „Odry” Artur Bielecki. Warto dodać, że książka dostępna jest nieodpłatnie na stronie: https://duszadzwiekow.polmic.pl/.
Kwietniowy numer „Odry” jest już dostępny.