Tłumacz - ambasador, przyjaciel, ogniwo kultury

13.05.2005

Pierwszy dzień Światowego Kongresu Tłumaczy Literatury Polskiej

O nowej roli i miejscu tłumaczy w kulturze i literaturze współczesnej mówił Ryszard Kapuściński podczas wykładu otwierającego I Światowy Kongres Tłumaczy Literatury Polskiej. Na zaproszenie Instytutu Książki do Krakowa przyjechało ponad 170 tłumaczy z 50 krajów. Według Kapuścińskiego we współczesnym wielokulturowym świecie toczy się wielka rewolucja komunikacyjna, w której postać tłumacza wysuwa się na pierwszy plan. Autor „Cesarza” podkreślał, że „tłumaczyć” znaczy w języku polskim zarówno „przekładać” jak i „objaśniać”. Tłumacz przekładając dzieło literackie uświadamia nam istnienie innych literatur i kultur, istnienie Innego, jego odrębności i niepowtarzalności - mówił Ryszard Kapuściński - przekładając tekst – otwieramy Innym nowy świat, tłumaczymy go, a tłumacząc przybliżamy, pozwalamy w nim przebywać, uczynić go cząstką naszego osobistego doświadczenia. Minister Kultury Waldemar Dąbrowski nazwał tłumaczy elitarną formacją Rzeczypospolitej. Określił ich też jako jedno z bezcennych ogniw kultury złote ogniwo jej ciągłości i jej życiodajnej energii. W trakcie dyskusji panelowej tłumacze mówili o recepcji polskiej literatury za granicą. Wzięli w niej udział Zofia Bobowicz z Francji, Ksenia Starosielska z Rosji, Henryk Bereska z Niemiec, Bill Johnson ze Stanów Zjednoczonych i Anders Bodegard ze Szwecji. Prowadzący dyskusję Albrecht Lempp podkreślił, że bez tłumaczy nie byłoby wspólnoty kulturowej. Podczas uroczystości otwarcia Kongresu została zainaugurowana działalność Kolegium Tłumaczy. Centrum, utworzone przez Instytut Książki, Uniwersytet Jagielloński i Willę Decjusza, będzie oferować tłumaczom pobyty studyjne oraz pomoc merytoryczną. Mogą z niej skorzystać tłumacze literatury pięknej i eseistyki oraz literatury faktu i utworów z szeroko rozumianej humanistyki. W drugim dniu kongresu uczestnicy wezmą udział w warsztatach. Wieczorem w Teatrze im. Słowackiego zostanie wręczona po raz pierwszy nagroda Instytutu Książki dla promotorów polskiej literatury – Transatlantyk. Laureat odbierze statuetkę oraz 10 tysięcy euro.