 | Rosner & Wspólnicy
Warszawa 2002
© Włodzimierz Odojewski
110 x 190
504 pages
hardcover
ISBN 83-89217-03-1
rights available |
|
Włodzimierz OdojewskiBez tchu
O autorze
Fragment
Najnowszy zbiór opowiadań Odojewskiego Bez tchu nazwać można powieścią mozaikową. Autor połączył w niej bowiem teksty z tomu Zapomniane, nieuśmierzone (Berlin 1987) i osiem wcześniej nie publikowanych utworów, uzyskując w rezultacie skompletowania nowego zbioru całość niezwykłą – pozbawioną jednolitej fabuły, zmieniającą czasy i miejsca, ale równocześnie spójną, dającą się ułożyć w pewien wzór. Podstawą tego wzoru jest przede wszystkim bohater i dzieje jego życia. To emigrant, który wyjechał z Polski około roku 1970, mając lat mniej więcej czterdzieści. Urodził się za wcześnie, aby wojna go ominęła, i za późno, by wziąć w niej czynny udział: nie zabijał, ale widział śmierć. Jego młodzieńcze miłości splotły się nierozerwalnie z przeżyciem zła - na pierwsze doświadczenia cielesne nałożyły się obrazy gwałtów, upokarzanych ludzi, pokaleczonych trupów. Po wojnie ukończył studia, został dziennikarzem, podjął pracę, na wszystkich tych etapach godząc się na rozliczne kompromisy. Śmiertelnie zmęczony niepewnością życia w Polsce wybiera emigrację. Razem z żoną i dzieckiem osiada gdzieś w Niemczech/ Anglii/ Stanach, pracuje jako dziennikarz/ naukowiec/ pisarz. Biogramy bohatera, choć niekiedy różne w szczegółach, współtworzą warianty jednego losu - mozaikę, składającą się na życiorys emigranta, który usiłuje ułożyć sobie życie. Musi to uczynić, ponieważ jego egzystencja po opuszczeniu kraju nie jest ani uporządkowana, ani spełniona. Właściwie żyje z rozpędu, siłą dawnych marzeń, które kiedyś dodawały mu wiary, że wreszcie nastanie taki czas, gdy będzie mógł mówić prawdę i nie obawiać się o swój los. Marzenie o życiu w prawdzie i bezpieczeństwie spełniło się, ale straciło na znaczeniu. Bohater żyje bowiem pod brzemieniem trzech historycznych kompleksów. Pierwszy z nich to wyniesiona z czasów wojny rana inicjacyjna: zadała ją historia, która do każdego doświadczenia pierwszego dodała okrucieństwo, gwałt, zbrodnię, nie pozwalając odtąd bohaterowi na oddzielenie czystych i niewinnych inicjacji od grozy przedmiotowego, upadlającego, nie znającego etycznych hamulców traktowania człowieka. Kompleks drugi to poczucie winy emigranta. Mieści się w niej pamięć o niewielkich kompromisach, ugodach i ustępstwach wobec stalinowskiego zła, które bohater popełnił dla zapewnienia sobie spokojnego życia. I wreszcie kompleks trzeci - niewyrażalności. Teraz, kiedy wreszcie bohater może pisać i mówić do woli, natrafia na nieprzekraczalną barierę złożoności doświadczeń minionych. Sploty historii powszechnej i prywatnej, węzły przeżyć wzniosłych i potwornych, świadomość utraconej pełni i doświadczanej aktualnie obcości, sprawiają, że prawda okazuje się niewypowiadalna: nawet gdyby była wyrażalna, nikt jej nie zrozumie, nawet gdyby ktoś zrozumiał, nie potrafiłby jej doświadczyć. Rozrywany przez sprzeczne dążenia, bohater wypracowuje sobie metodę spowolnienia: skoro nie może odnaleźć się w nowej rzeczywistości, ale nie może też odzyskać dawnej pełni, zaczyna wracać pamięcią i zamienia życie w nieustanne rozpamiętywanie. Wybiera życie pomiędzy.
Przemysław Czapliński
Powrót |
|
|
|
|
|
|
W Polsce zarejestrowanych jest ponad 31 000 wydawnictw. Jednocześnie koncentracja na rynku jest bardzo duża. Udział dwustu największych wydawnictw branży wynosi prawie 98 proc.więcej »
|
|
|
|
|
