Książka Cezarego Michalskiego to zbiór sześciu opowiadań. Ich akcja rozgrywa się – kolejno – w czterdziestych, pięćdziesiątych i dwudziestych latach XXI wieku w realnych i fikcyjnych miejscach współczesnego świata: Niemcy, Sussenland, Irak, Polska. Można jednak te osobne miejsca i osobne czasy połączyć w jedną, choć ułożoną w odwrotnej kolejności, opowieść o gorszych światach. Ich najważniejszą cechą jest bezalternatywność: cokolwiek czynią bohaterowie, cokolwiek usiłują zmienić w rzeczywistości, ich pomysł na zmianę okazuje się „już spełniony”. Choć jest to realizacja przewrotna. To świat, który wyrósł z własności prywatnej, ale został tak dalece pożarty przez korporacje, że własność przestała łączyć się z prywatnością. Podzielony przez wielkie firmy na strefy wpływów, produkuje wszystko: marzenia i ich spełnienia, konsumentów i przeciwników konsumpcji, zwolenników i opozycjonistów, urzędników i zdrajców. Władza stąd wynikająca, ściśle uzależniona od technologii, nabrała charakteru globalnego, czyli totalnego. Zarządza społecznym spokojem i społecznym oporem. Tak bardzo jednak zbliżyła swój kształt do życzeń powszechnych – demokratycznych, liberalnych, rynkowych – że stała się niewidzialna. Media w tym świecie stały się prawdziwie, w groźnym sensie, niezależne. Wykorzystując społeczną presję „ujawniania wszystkiego” (aż do tajemnicy spowiedzi włącznie), sięgają po władzę, która przewyższa władzę polityków. Środki masowego przekazu stają się więc – podobnie jak kapitał – niejasną strukturą władzy totalnej, która przekształca życie społeczne w spektakl, a spektakl w permanentną manipulację. Nie ma w tym świecie innego przeznaczenia niż język genetyki, która urosła do rangi dawnych bogów – wypowiadających wyroki. Nie ma też w tych światach historii – istnieje jedynie gra w wirtualne fabuły historyczne. Ludzie odkładają więc na czas gry komputerowej odwagę, szlachetność, prawość, zachowując w „realu” całkowite posłuszeństwo wobec Zasady Rzeczywistości. W tych światach nie można pragnąć wolności, ponieważ wolność jest doktrynalnie zagwarantowana. Dawno temu zniesiono cenzurę, więc tematy nieobecne, to – rzekomo – po prostu tematy nie wybrane przez publiczność. Sztuka albo usypia swoich odbiorców tanimi fabułami o szczęściu, albo – sięgając po jedyną swą broń – posługuje się parodią. Ale prześmiewanie gotowych tekstów ponowoczesnego świata jeszcze silniej podkreśla jego bezalternatywność. Jedyny bunt, który nie daje się skorumpować, to gnoza, czyli odmowa jakiegokolwiek kontaktu z rzeczywistością. Ale skoro gnoza nie chce świata nawet dotykać, tedy i ona nie stanowi żadnej alternatywy. Nietrudno zauważyć, że Michalski opowiada o dzisiejszych czasach. Bo choć sytuuje akcję utworów w odległej przyszłości, to przecież dylematy bohaterów są jak najbardziej dzisiejsze: rynek pożerający wolność, media zmierzające do tyranii, zanikanie historii. Dlatego jego zbiór opowiadań zaliczyć można do Social Fiction – odmiany prozy, która bawi się w wymyślanie innych światów społecznych. Social Fiction buduje fabuły o możliwościach innego rozwoju naszej historii, o zagubionych alternatywach i stłumionych formach życia społecznego. To proza, która pyta o korzenie naszej teraźniejszości i o ukryte dla dzisiejszego oka skutki rozwoju dnia dzisiejszego. Finezja i złośliwość autora sprawiły, iż przedstawił on nasz świat jako przyszły. Stworzył w ten sposób okazję, by uważniej przyjrzeć się światu dzisiejszemu. I zastanowić się, czy potrafimy wymyślić dla niego sensowne alternatywy.
- Przemysław Czapliński
Cezary Michalski (ur. 1963) – ukończył polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie oraz studia slawistyczne w Paryżu, gdzie przebywał w latach 1988-1992. Autor książki eseistycznej "Człowiek bez właściwości" (1997). W roku 2000 wydał tom esejów "Ćwiczenia z bezstronności" (nagroda im. Leszka Proroka), a także wybór publicystyki "Ministerstwo prawdy". Jako prozaik zadebiutował w 2002 roku powieścią "Siła odpychania". W 2004 powstała kolejna powieść – "Jezioro Radykałów".
Pobierz regulamin
Oświadczam, iż zapoznałem się z regulaminem newslettera i akceptuję jego postanowienia.
Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji drogą elektroniczną.
(zgodnie z Ustawą z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, Dz.U. nr 144, poz. 1204;)
W Polsce zarejestrowanych jest ponad 31 000 wydawnictw. Jednocześnie koncentracja na rynku jest bardzo duża. Udział dwustu największych wydawnictw branży wynosi prawie 98 proc.więcej »
