Udostępnianie piśmiennictwa

„Udostępnianie piśmiennictwa” to program Instytutu Książki kontynuowany, decyzją MKiDN, w 2015 roku w ramach „Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa na lata 2014-2020”.

Podstawą do ułożenia listy rekomendowanych dzieł są zgłoszenia osób prywatnych, instytucji i organizacji za pomocą elektronicznego formularza zgłoszeń (por. prawa kolumna tej strony). Zgodnie z regulaminem programu Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, z dniem 15 września zaakceptowała wyłonioną w trybie naboru publicznego oraz konsultacji eksperckich, dokonanych przez Zespół Sterujący programu - listę dzieł rekomendowanych do udostępnienia ich w bibliotece POLONA.

Lista dzieł rekomendowanych w programie "Udostępnianie Piśmiennictwa" w latach 2014 - 2015.



Jakie są cele programu?

Celem programu „Udostępnianie piśmiennictwa” jest nieodpłatne udostępnienie ważnych dzieł polskiego i światowego piśmiennictwa w możliwie najszerszym zakresie w celu upowszechniania czytelnictwa w Polsce.

W jaki sposób dzieła będą udostępniane?

Instytut Książki dokona zakupu majątkowych praw autorskich do wybranych dzieł lub zawrze umowy licencyjne z właścicielami praw autorskich. Dzieła objęte programem będą udostępniane nieodpłatnie w Cyfrowej Bibliotece Narodowej POLONA (http://www.polona.pl/) na podstawie otwartej licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska bądź na podstawie innych licencji umożliwiających jak najszersze korzystanie z dzieła. Szczegółowy opis sposobu udostępniania dzieł zawiera regulamin programu.

Które dzieła zostaną udostępnione?

Instytut Książki będzie udostępniał piśmiennictwo polskie i przekłady piśmiennictwa światowego, w szczególności:

  • literaturę piękną i eseistykę,
  • dzieła szeroko rozumianej humanistyki współczesnej,
  • literaturę dla dzieci i młodzieży,
  • literaturę faktu,
  • lektury szkolne.

Programem objęte są dzieła, w stosunku do których upłynęło co najmniej 30 lat od momentu ich pierwszej polskiej publikacji. Zasady powyższej nie stosuje się w przypadku dzieł wykorzystywanych jako lektury szkolne.

Kto układa listę dzieł przeznaczonych do wykupu?

Listę dzieł rekomendowanych do wykupu ustala co roku Zespół Sterujący, który składa się z jedenastu ekspertów powołanych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na dwuletnią kadencję na wniosek dyrektora Instytutu Książki.

Skład Zespołu Sterującego:

prof. Grażyna Borkowska – literaturoznawczyni, historyk literatury, pracuje w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk.

dr Bernadetta Darska – krytyk literacki, literaturoznawczyni, w latach 2002-2009 redaktor naczelna pisma „Portret”, wykładowczyni w Instytucie Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej na Wydziale Humanistycznym na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim.

Janusz Drzewucki – poeta, krytyk literacki i edytor.

dr Dariusz Gawin – filozof i historyk, kierownik Zakładu Społeczeństwa Obywatelskiego Instytutu Filozofi i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, zastępca dyrektora Muzeum Powstania Warszawskiego oraz szef Instytutu Stefana Starzyńskiego.

prof. Inga Iwasiów – literaturoznawczyni, krytyk literacki, poetka i prozaiczka, od 1999 redaktor naczelna dwumiesięcznika literackiego „Pogranicza”.

dr Anna Kałuża – krytyk literacki, pracuje w Zakładzie Literatury Współczesnej Uniwersytetu Śląskiego. Współredagowała Dział literacki w „Tekstylia Bis”.

prof. Michał Komar – scenarzysta i krytyk filmowy, autor sztuk teatralnych, wydawca i publicysta.

prof. Grzegorz Leszczyński – historyk literatury, kierownik Pracowni Badań Literatury dla Dzieci i Młodzieży w Instytucie Literatury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego.

prof. Andrzej Makowiecki – historyk literatury, emerytowany profesor zwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego i Akademii Teatralnej, mieszka w Warszawie.

prof. Małgorzata Szpakowska – kulturoznawczyni, historyk idei, Uniwersytet Warszawski.

prof. Marta Wyka – historyk literatury i krytyk literacki, kierownik Katedry Krytyki Współczesnej Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, redaktor naczelna „Dekady Literackiej”.

Jak powstał program?

Założenia programu powstały w trakcie spotkań grupy roboczej, powołanej z inicjatywy dyrektora Instytutu Książki, Grzegorza Gaudena oraz dyrektora Centrum Cyfrowego „Projekt: Polska”, Alka Tarkowskiego na początku 2013 roku. Uczestnikami spotkań grupy roboczej byli przedstawiciele państwowych instytucji kultury związanych z promowaniem czytelnictwa, wydawnictw, organizacji branżowych, organizacji pozarządowych  oraz przedstawiciele strony społecznej – ruchu Obywatele Kultury.

U podstaw programu leży przekonanie, że dobra kultury, a w tym konkretnym przypadku zasoby piśmiennictwa polskiego i światowego, są dobrami o szczególnym znaczeniu dla społecznego i intelektualnego rozwoju jednostki. Wykluczenie z dostępu do nich – jak stwierdza „Strategia Rozwoju Kapitału społecznego 2020” – oznacza „istotne zagrożenie spójności społecznej i wykorzystania potencjału tkwiącego w kulturze”.

Zgodnie z regulaminem programu „Udostępnianie piśmiennictwa” Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowegow Małgorzata Omilanowska zatwierdziła listę dzieł przeznaczonych do objęcia programem, która powstała w wyniku prac Zespołu Sterującego w 2014 roku. Lista zawiera tytuły zgłoszone przez instytucje oraz osoby fizyczne poprzez elektroniczny formularz, a także dzieła zgłoszone przez członków Zespołu Sterującego.

Kolejna lista dzieł przeznaczonych do wykupu powstanie jesienią 2015 roku.

Koordynator programu:

Anika Ochotnicka
a.ochotnicka@instytutksiazki.pl
Tel. +48 22 656 63 86 wew. 102
Fax +48 22 656 63 89

Instytut Książki
Oddział w Warszawie

Pl. Defilad 1, IX piętro, p. 911
(Pałac Kultury i Nauki)
00-901 Warszawa