Patrz na mnie, Klaro!

Kaja Malanowska
Patrz na mnie, Klaro!
  • Wydawnictwo Krytyki Politycznej
    Warszawa, 2012
    ISBN: 978-83-62467-79-2
    125 x 195
    280 stron

Kaja Malanowska jest tym - nie tak częstym - przypadkiem pisarza, który trzyma wciąż wyrównany poziom literacki i nie szkodzi jej nawet uznanie krytyki. Za pierwszą książkę, Drobne szaleństwa dnia codziennego została nominowana do Gwarancji Kultury – nagrody TVP Kultura, za trzecią pozycję w swoim literackim dorobku – powieść Patrz na mnie, Klaro! dostała nominację do Paszportów Polityki.

Ta powieść bardzo dobrze wpisuje się w jej drogę twórczą, pokazując, że już od czasu debiutu Malanowska wie dokładnie co i jak chce powiedzieć, robi to konsekwentnie i z wyczuciem. Wciąż krąży wokół tematów depresji, samotności, współczesnych neuroz, rozpadu osobowości czy trudnych stosunków rodzinnych. Wszystkie zresztą znajdziemy w nowej książce.

W Patrz na mnie, Klaro! to właśnie tytułową bohaterkę obdarza Malanowska uważnym, przenikliwym spojrzeniem. Badając jej związek z trudną, histeryczną matką, obsesyjne zauroczenia, do których ta ma skłonność od wielu lat, nieszczęśliwą, studencką miłość, wreszcie nieudane małżeństwo z malarzem Franciszkiem, pisarka tworzy świat na krawędzi rozpadu. Pokazuje jak w pozornie ułożone życie niepostrzeżenie wkrada się choroba – drobne zdarzenie może uruchomić lawinę starych lęków i obsesji, a misternie tkane, mieszczańskie gniazdko okaże się więzieniem.

Ale Patrz na mnie, Klaro! to też trochę książka badająca granice intymności w dobie Internetu. Nieprzypadkowo obsesja Klary względem kobiety, którą rzekomo interesuje się jej mąż, trafia na podatny grunt w postaci prowadzonego przez tę drugą bloga. Śledząc jej internetowe zapiski, pogrąża się jeszcze bardziej w neurotycznych pragnieniach, zatraca tożsamość. Analizując temat, Malanowska eksperymentuje również z formą - łączy klasyczną narrację z blogowym, śmieciowym stylem, co nadaje książce współczesny ton.

Ignacy Karpowicz napisał, że „nikt nie przeprowadza operacji na otwartych emocjach tak umiejętnie jak Kaja Malanowska” i trudno się z nim nie zgodzić. Dzięki tej umiejętności obcujemy z intrygującą prozą psychologiczną, która jest wyjątkowo czuła na wewnętrzny portret bohaterów. To właśnie on, nie skomplikowana fabuła, jest żywiołem pisarki. Cieszy to, że Malanowska nie wybiera łatwych rozwiązań – choćby tak powszechnej dziś w prozie ironii, sarkazmu, prób kompromitowania bohatera literackiego. Autorka Drobnych szaleństw dnia codziennego idzie własną drogą – wybiera głębię i powagę. Czyta się ją z przyjemnością.

Patrycja Pustkowiak

Kaja Malanowska (1974), z wykształcenia biolożka, napisała doktorat z genetyki bakterii na University of Illinois at Urbana-Champaign. Felietonistka Krytyki Politycznej. W 2010 roku wydała Drobne szaleństwa dnia codziennego, swój literacki debiut.