Posłaniec uczuć

Małgorzata Baranowska
Posłaniec uczuć
  • Wydawnictwo Książkowe Twój Styl
    Warszawa 2003
    265 x 265
    192 strony
    ISBN 83-7163-318-1 

Ten album, prezentujący autorską kolekcję starych, antykwarycznych pocztówek, został opatrzony eseistycznym komentarzem. Autorka, znana jako poetka i krytyk literacki, przedstawiła w Posłańcu uczuć nie tylko świat pocztówek - zaczarowany, dziecinny, erotyczny, kiczowaty i cudowny, ale również fragmenty własnej biografii i rozważania estetyczne. Obok świetnie zaprezentowanej kolekcji możemy więc przeczytać opowieść o początkach zbioru, odziedziczonego w spadku, pasji zbieractwa i naturze kiczu. Rodzinna korespondencja, która zapoczątkowała dzisiejszy zbiór, pochodzi z czasów I wojny światowej: są to listy dziadka, służącego w wojsku austriackim w pociągu-szpitalu, i z tego pociągu wysyłającego do babci wiadomości na pocztówkach.
Dzieje manii pocztówkowej, która ogarnęła Europę na przełomie wieków to również opowieść o początkach masowo produkowanych fantazji konsumerystycznych. Kluczem do rozumienia tego fenomenu jest dla autorki uczucie, w szczególny sposób rozbudzane przez pocztowy obrazek. Niemal od początku obiegu pocztówek usiłowano za ich pomocą zagospodarowywać ludzkie emocje. Te patriotyczne, sentymentalne, wzniosłe. Dotyczy to nawet pierwszych obrazków z okresu wojny francusko-pruskiej. Przeważnie żołnierze wysyłali je do matek, narzeczonych, żon. „Mania kartkowa” czy „sport pocztówkowy”, jak to kiedyś nazywano, przypisywane były głównie kobietom, ale mężczyźnie też się tym interesowali. Baranowska twierdzi, że w jej wypadku tematem kolekcji jest sam „duch pocztówki”, charakterystyczna przestrzeń kiczu, surrealistycznych powiększeń, pomniejszeń, ironii i przesady. Autorka opisuje relacje między sferą pamięci i emocji a przedmiotami. Opisuje, w jaki sposób powiększa swoja kolekcję dzięki temu, że wiele osób powierza jej pocztówki, które leżą w ich szufladach „od zawsze” - chętnie przekazuje się przecież przedmioty kolekcjonerom, bo wiadomo, ze nawet rzecz niepotrzebna nabiera w ten sposób wartości i sensu.

-
Kazimiera Szczuka

Małgorzata Baranowska (ur. 1945r.) poetka, krytyk literacki, historyk literatury, adiunkt w Instytucie Badań Literackich PAN.