Galeria

Maria Poprzęcka
Galeria
  • Stentor
    Warszawa 2003
    B5
    144 strony
    ISBN 83-89315-23-8

Galeria. Sztuka patrzenia to wyjątkowy zbiór szkiców o dziełach malarstwa i rzeźby europejskiej od renesansu do współczesności, autorstwa znanej historyczki sztuki – Marii Poprzęckiej. Mamy tu historię sztuki od XVI do XXI wieku – ale często na przykładach nieoczywistych, czasem marginalnych. Obok „Damy z gronostajem” Leonarda da Vinci, dzieł Rembrandta, Renoira czy Picassa znajdziemy dziwacznego „Chrystusa Zbawiciela” z klasztoru w Portugalii albo obraz prowincjonalnej szkoły z fary w Kazimierzu.
„Nie mamy dość czasu na patrzenie, a patrzenie wymaga czasu, podobnie jak zdobywanie przyjaźni” – pisze autorka, cytując amerykańską malarkę Georgię O’Keeffe, i dodaje: „Celem tych małych tekstów, poświęconych zawsze jednemu tylko obrazowi, jest głównie rozbudzenie «ciekawości oka», pokazanie, jak wiele można zobaczyć, gdy poświęcimy dziełu sztuki trochę czasu i uwagi. Chodzi o zatrzymanie się przy wybranych dziełach i spojrzenie, które jest «zaprzyjaźnieniem się» ze sztuką”.
Książka Poprzęckiej udowadnia, że wrażliwość w percepcji sztuki jest ważna, ale nie wystarczy. Malarstwo nowożytne i nowoczesne oraz sztuka najnowsza są nie tylko królestwem piękna. Są także księgą, do której odczytania trzeba szyfru. Cóż z tego, że patrzę, kiedy nie umiem nic sensownego o tym powiedzieć?
W tekstach Poprzęckiej nie ma wzdychactwa do sztuki. Jest konkret, erudycja, umiejętność widzenia obrazu w kontekście epoki. Kiedy Poprzęcka przypatruje się obrazowi Whistlera Symfonia w bieli nr 2, czyli portretowi dziewczyny w białej sukni stojącej przy lustrze, przypomni się jej inne angielskie zwierciadło. „Inaczej niż stworzona w tym samym czasie przez Lewisa Carrolla „Alicja w krainie czarów” biała dziewczyna Whistlera niczego nie zobaczyła po drugiej stronie lustra” - spuentuje swój utwór.
Składające się na książkę szkice i całostronicowe reprodukcje wszystkich omawianych obrazów i rzeźb pozwalają sprawdzić bezpośrednio, jak intrygująco na dzieła sztuki patrzy autorka.

- Dorota Jarecka

Prof. Maria Poprzęcka jest historykiem sztuki. Zajmuje się przede wszystkim malarstwem XIX i XX wieku oraz dziejami myśli o sztuce, teorią i krytyką artystyczną. Kieruje Instytutem Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego.