Pamiętnik Blumki

Iwona Chmielewska
Pamiętnik Blumki
  • oprac. graf. Dorota Nowacka

    Media Rodzina
    Poznań, 2011
    64 stron
    245x310 mm
    ISBN 978-83-7278-572-5

Iwona Chmielewska, zdobywczyni zeszłorocznej nagrody BolognaRagazzi za książkę MAUM – dom duszy do tekstu Heekyoung Kim, pracuje tak, by w swych obrazach dopełnić, zgłębić tekst i zaprezentować go całkiem na nowo; by pokazać głębię skojarzeń wizualnych. Jednocześnie dąży do tego, by forma przedstawienia była możliwie najprostsza, bez zbędnych ozdobników. Przy jej doskonałym warsztacie i erudycji pozornie sprzeczne i niemożliwe do pogodzenia tendencje udaje się połączyć.

Z Pamiętnikiem Blumki wchodzimy w szczeliny codzienności życia dzieci z Domu Sierot i poznajemy mimochodem koncepcję pedagogii Janusza Korczaka. Bardzo ważne jest to, że po raz pierwszy w tak artystycznej formie staje się bliski dla szerszego kręgu odbiorców jeden z najważniejszych w humanistyce esejów Korczaka, zatytułowany Jak kochać dziecko. Dzieci z Pamiętnika Blumki są przeróżne – w książce jest ich dwanaścioro, ale gdyby puścić wodze afirmacji różnic indywidualnych, mogłoby być ze dwieście! Tytułowa Blumka – Kwiatuszek – staje się głosem samego Korczaka i przedstawia kawałki całego świata każdego z dzieci, w mantrycznej formie – tak bardzo bliskiej artystce.

W książce odnajdujemy referencje do najlepszych na świecie twórców książek obrazkowych – Wolfa Erlbrucha, Aljoszy Blaua, Jörga Müllera – oraz stosowanych przez nich rozwiązań koncepcyjnych i plastycznych: kadrowanie z głową Pana Doktora poza kartką, motyw starego sztambucha w linie… Szczególnie ciekawe wydaje się wykorzystanie motywu książki w książce – tu: zastosowanie dwóch planów na każdej rozkładówce: planów, które mówią o istnieniu co najmniej dwóch światów wzajemnie misternie przenikających się, świata zapisanego i świata pisanego. Świata przedstawianego: tam i wówczas – w pamiętniku tytułowej bohaterki – i tu i teraz –  w książce, której twórczynią jest artystka żyjąca współcześnie.

Motywy słowne i wizualne powtarzają się, przenikają, nawiązują do siebie nawzajem: szyba stłuczona na kształt Gwiazdy Dawida – powraca przy wątku sekretów dzieci (i dzisiaj małe dziewczynki robią „sekrety” z kawałkami szkła) i dalej, przy nietypowo poskładanych kopertach, układzie ziarenek, którymi Pan Doktor karmi ptaszki… Można z tego nauczyć się sposobu podążania za dzieckiem – swoistego credo myśli Korczakowskiej.

WYRÓŻNIENIE LITERACKIE I NAGRODA GRAFICZNA KSIĄŻKA ROKU 2011