Nietoperz w świątyni

Krystyna Czerni
Nietoperz w świątyni
  • Znak
    Kraków 2011
    ISBN: 978-83-240-1598-6
    165x235
    512 stron
    oprawa broszurowa

Jerzy Nowosielski był jednym z najoryginalniejszych malarzy polskich drugiej połowy XX wieku, a przy tym żył w niezmiernie ciekawych i burzliwych czasach. Obszerna biografia artysty ukazuje jego losy – i historię twórczości – w wielu różnych aspektach. Nowosielski był, jak sam mówił, człowiekiem trzech kultur i tradycji narodowych: ukraińskiej, polskiej i rosyjskiej, za czym szła także troistość obrządków religijnych: grecko-katolickiego, rzymsko-katolickiego oraz prawosławnego, przy czym te trzy tradycje nie istniały w nim w sporze, lecz we współdziałaniu. Bardzo mocno związany z religią, Nowosielski daleki był od wszelkiej ortodoksji, jako wybitny erudyta w dziedzinie teologii miał skłonność do myślenia swobodnego, bliskiego herezji, ale zarazem pełnego niezwykłych, nietuzinkowych idei, a za tym myśleniem szło u niego malarstwo – bardzo zdecydowanie wypływające z doświadczenia religijnego. Artysta chętnie zresztą malował ikony i cerkiewne oraz kościelne polichromie. Co najciekawsze, ten malarz-teolog przeszedł w swojej krakowskiej młodości doświadczenie malarskiej awangardy, należał do kręgu nowatorskich twórców wprowadzających do Polski kubizm, surrealizm, taszyzm, różne rodzaje abstrakcjonizmu. W czasach stalinizmu wierność zasadom awangardy wymagała nie lada odwagi i nonkonformizmu. Artysta nie należał nigdy do twórców wypowiadających się na tematy polityczne, ale po prostu nie był w stanie podporządkować się regułom socrealizmu. Gdy w końcu został profesorem Akademii Sztuk Pięknych, bardzo mocno oddziaływał na środowisko studentów, których nie tyle uczył technik malarskich, ile starał się rozwijać ich duchowo i kształcić ich postrzeganie świata.
Pełna unikatowych materiałów książka Krystyny Czerni jest nie tylko pasjonującą, często budzącą wzruszenie historią osobistą wybitnego malarza. Jest także opisem niezwykle ciekawego środowiska artystów, sposobów na życie i twórczą działalność, jakie wykształcić musieli w ciężkich czasach okupacji niemieckiej, potem panowania komunizmu w Polsce. Autorka książki pozwala czytelnikowi zrozumieć problemy całego środowiska artystów w Polsce drugiej połowy XX wieku.

- Jerzy Jarzębski

Jerzy Nowosielski (1923-2011) jeden z najoryginalniejszych malarzy polskich drugiej połowy XX wieku, uważany również za jednego z najwybitniejszych współczesnych twórców ikon.