Listy z Gwatemali do matki

Andrzej Bobkowski
Listy z Gwatemali do matki
  • Twój Styl
    Warszawa 2008
    165 x 220
    244 strony
    ISBN: 978-83-7163-494-9

Pisarstwo Andrzeja Bobkowskiego, choć zmarł on dawno, w 1961 roku, pozostaje do dziś wielką przygodą polskich czytelników i znawców literatury. Przez wiele lat znany był przede wszystkim jako autor niezwykle pasjonujących jako świadectwo i zarazem gorzkich w ocenie stanu cywilizacji europejskiej Szkiców piórkiem – dziennika spisywanego w latach 1940-44 najpierw w niezwykłej podróży rowerem przez francuską strefę nieokupowaną, a potem w Paryżu. Bobkowski dostrzegał w powojennej Europie niechęć do obrony przed totalitarnymi reżimami swych najważniejszych wartości i zgodę na podporządkowanie się zewnętrznej dominacji – bądź to ze strony ZSRR, bądź USA. Fanatycznie przywiązany do idei indywidualnej wolności, wyjechał do Gwatemali, gdzie do końca życia (zmarł przedwcześnie na raka) utrzymywał się z prowadzenia sklepu modelarskiego.
Zakazany z uwagi na swe poglądy w Polsce komunistycznej, Bobkowski dopiero dziś zyskuje należną sobie pozycję: po edycji krajowej Szkiców piórkiem ukazało się kilka zbiorów jego opowiadań, a wreszcie Punkt równowagi: kompletne wydanie prozy i dramatu (z wyjątkiem Szkiców piórkiem). Akcja tych utworów toczy się we Francji i w Ameryce Środkowej, ma często charakter awanturniczy, z elementami różnorakiej sensacji – bo teren, na którym wylądował Bobkowski, daleki jest od politycznej, socjalnej czy ekonomicznej stabilizacji, stanowiąc teatr twardej, męskiej przygody. Ale nawet w takich miejscach dla autora najważniejsze są pytania egzystencjalne, literatura i filozofia rozumiana jako osobiste, moralne wyzwanie, wreszcie miłość; wciąż od nowa pyta o sens życia i los świata.
Bobkowski był nie tylko niepospolicie zdolnym prozaikiem. Pisał też świetne literacko, często ogromnych rozmiarów listy do przyjaciół i rodziny, które stopniowo odkrywa się dziś, opracowuje i wydaje. Kilka tomów tej korespondencji już się ukazało (szczególnie ważne są tutaj listy Bobkowskiego do Jerzego Giedroyca, redaktora paryskiej „Kultury”). Do tego cyklu należą Listy z Gwatemali do matki. Listy Bobkowskiego są znakomitym uzupełnieniem jego prozy, ponieważ są innym, bardziej osobistym ujęciem tej samej filozoficznej i egzystencjalnej problematyki, a zarazem pasjonującym sprawozdaniem z jego życiowych przygód. Autor tych listów był artystą życia, umiejącym smakować i opisywać jego zmysłowe i emocjonalne przyjemności, ale też nigdy nie opuszczało go poczucie głębokiej istotności egzystencji, którą – w ślad za swym mistrzem, Conradem – próbował zrozumieć i przeżyć w sposób godziwy.

- Jerzy Jarzębski