Pomarańcza Newtona

Ewa Lipska
Pomarańcza Newtona
  • Wydawnictwo Literackie
    Kraków 2007
    125 x 205
    86 stron
    ISBN 978-83-08-04121-5

W Pomarańczy Newtona Ewa Lipska kataloguje obrazy świata postindustrialnego i posthistorycznego: zamiast kuli ziemskiej mamy "bilardową ziemską kulkę", świadkowie historii to ci, z "pobliskiej frytkarni", a w teatrze szybkiej obsługi właśnie na "scenie MacHamlet’s". Przedstawienie świat skurczonego, pomniejszonego, a jednocześnie hiperealnego, to specjalność poetki. Tym razem mocniej niż zwykle zaakcentowała takie kategorie jak los, przemijanie, nieskończoność. Uczyniła to z charakterystyczną dla siebie językową dyscypliną i metaforycznym skrótem.
Swoim pisarstwem Lipska uświadamia przede wszystkim dwuznaczną siłę działania kliszy. Na rzeczywistość nakłada poetka gotową siatkę języka, sygnalizując, że żyjemy w świecie już od zawsze omówionym. Usytuowani pomiędzy dwoma źródłami napięć w jej poezji − dążeniem do językowej niepowtarzalności oraz akceptacją schematu − możemy się zastanawiać, jaki cel ma takie krzyżowanie ze sobą dwóch porządków: twórczego (innowacyjnego, łamiącego normę językową, zwracającego uwagę na pojedynczość mówiącego) i porządku odtwórczego (podchwytującego szablony, naśladującego różne rejestry retoryczne, począwszy do technicznego, a na religijnym skończywszy). Granicą każdego z nich są efekty niekomunikatywności oraz przekonanie o niemożności powiedzenia niczego o własnym doświadczeniu. Owo poczucie niemożności wynika z tego, że nasze przeżycie wyrażone zostaje językiem-szyfrem, albo językiem-szablonem; jest więc radykalnie osobne lub typowe.

- Anna Kałuża