Extensa

Jacek Dukaj
Extensa
  • Wydawnictwo Literackie
    Kraków 2002
    123 x 197
    164 strony
    ISBN 83-08-03286-9

Extensa to czwarta powieść Jacka Dukaja, który konsekwentnie próbuje poszerzyć zastaną konwencję gatunkową. Pisarz chce bowiem, żeby z jego utworami mogli się zaprzyjaźnić nie tylko koneserzy fantastyki. Dukaj opowiada o świecie z bardzo dalekiej przyszłości, który stał się ostatnim schronieniem dla człowieka. Zrazu rzecz wygląda na farmerską sagę rodzinną i jest utrzymana w melancholijnej tonacji. Bezimienny narrator-bohater, którego poznajemy jako dziecko, wychowuje się w rodzinie hodowców koni, dorasta, prowadzi normalne, spokojne życie. Stopniowo jednak odkrywa prawdę o własnej sytuacji i położeniu innych mieszkańców ostatniej oazy na Ziemi, zwanej Zielonym Krajem. Okazuje się, że tak naszą planetą, jak i całym Kosmosem rządzą Oni, przedstawiciele wyższej cywilizacji, którzy patrzą na ludzi mniej więcej tak, jak my przyglądamy się mrówkom. Narzędziem panowania Obcych nad wszechświatem jest tytułowa extensa, produkt zaawansowanej technologii, rodzaj substancji, której teoretyczne podstawy znane są od dawna jako tzw. paradoks Einsteina-Rosena-Podolskiego. Ów eksperyment myślowy sformułowany w r. 1935 zakłada, że cząstki elementarne mogą na siebie oddziaływać nawet, kiedy są oddalone o setki lat świetlnych. Przy czym w niezwykle oryginalnej powieści Dukaja wątki naukowe (technologiczne) splatają się z problemami starej klasycznej humanistyki. Extensa to także opowieść o lojalności, poświęceniu i jakże ludzkim pragnieniu, by żyć wiecznie i w kilku światach jednocześnie.

- Dariusz Nowacki