Polacy na Kremlu i inne historie

Janusz Tazbir
Polacy na Kremlu i inne historie
  • Iskry
    Warszawa 2005
    150 x 235
    384 strony
    ISBN 83-207-1795-7

Janusz Tazbir zajął się tym razem historią „znaną i nieznaną”. Zamieszczone w tym tomie eseje obejmują pięć ostatnich wieków dziejów Polski. Na czoło wysuwa się tu kwestia stosunków polsko-rosyjskich, zwłaszcza zaś sprawa obchodów nowego święta narodowego, jakim w Rosji stał się niedawno 4 listopada, ustanowiony jako Dzień Jedności na pamiątkę „dnia wyzwolenia Moskwy spod polskiego jarzma”. Wiadomo, że Polacy władali XVII wieczną Moskwą zaledwie przez dwa lata (1610–1612), ale nasza wiedza o tamtych wydarzeniach jest niekompletna. Źródła są albo subiektywne, albo częściowe, albo wręcz tendencyjne. Nawet podręczniki historii, zarówno polskie, jak i rosyjskie, informowały o Sarmatach na Kremlu skąpo i niechętnie, bo przecież – pisze Tazbir – tradycje przyjaźni polsko-rosyjskiej miały sięgać głęboko w przeszłość i trwać nieprzerwanie przez wieki.
Osobne dwa działy ukazują historyczne korzenie bolączek społecznych, po dziś dzień dających się we znaki, a mianowicie korupcji i emigracji, szczególnie zarobkowej. Na przykładzie „kłopotów z królem” autor stara się przedstawić stosunek do władzy mieszkańców państwa, w którym opozycja polityczna zawsze była uważana za cnotę obywatelską, a cenzura – za instytucję zasługującą na likwidację. Tak też się stało, nadal jednak istnieje cenzura „narodowa”, czyli presja opinii społecznej idealizującej polską przeszłość. Cenzura ta często wpływa na kształt życiorysów polskich bohaterów narodowych, tych prawdziwych i tych legendarnych, oraz na kult, jakim bywają otaczani.
Autor w sposób obiektywny, ciekawie i z ogromną erudycją stara się przybliżyć czytelnikowi mniej i bardziej zapomniane karty z naszej przeszłości.

Janusz Tazbir (ur.1927), profesor Instytutu Historii PAN, autor ponad dwudziestu książek i kilkuset szkiców, zainteresowania naukowe koncentruje wokół obyczajów i kultury staropolskiej oraz dziejów polskiej tolerancji wyznaniowej. Uprawia także publicystykę historyczną.