Ach

Jerzy Sosnowski
Ach
  • Wydawnictwo Literackie
    Kraków 2005
    123×197
    248 stron
    ISBN 83-08-03707-0

Ach nie przynależy do beletrystyki, w której wyspecjalizował się Jerzy Sosnowski. To książka eseistyczna, składająca się z dziewięciu obszernych tekstów o tematyce religijnej i etycznej. Delikatne i skomplikowane sprawy, którymi zajął się autor, mają swoje odniesienie podmiotowe. Nie ma tu miejsca na abstrakcyjne rozważania czy teologiczne spekulacje. Przeciwnie – bohaterem książki Sosnowskiego jest wrażliwy, dobrze wykształcony, żyjący tu i teraz mężczyzna; człowiek w wieku średnim, „po latach złych doświadczeń i narastających kłopotów z samookreśleniem”. W eseju otwierającym tom mówi o sobie „postkatolik”, „okołokatolik”, „wierzący wolnomyśliciel”. To ktoś, kto odebrał katolickie wychowanie, lecz zaszczepiona mu w dzieciństwie wyobraźnia religijna oraz zestaw najprostszych katechizmowych prawd wyparowały w niejasnych okolicznościach. Ponieważ ów mężczyzna jest humanistycznie rozbudzonym inteligentem mającym autentyczne potrzeby duchowe, próbuje opanować języki innych religii. Przez krótki czas wierzy w New Age i czci Junga. Ale jego życie zaczyna się rozpadać. Wreszcie pojmuje, że „początkiem ogołocenia jego życia było wyjście ze świątyni”. Ostatecznie „eksapostata wraca nie tyle do religii, co do wiary”. Tak przedstawia się – najbardziej bodaj atrakcyjna –opowieść ramowa, która wszelako nie wyczerpuje bogactwa tematów i wątków. W Ach znajdziemy ponadto esej o antynomii ducha i ciała, ze szczególnym uwzględnieniem mąk Erosa (Ciało), niezwykle erudycyjny tekst o współczuciu, wybaczeniu i pokucie (Elsynor i Jerozolima), rozbudowaną dywagację o namiętności (Piszczel świętego Hieronima) i bardzo ciekawą rzecz, inspirowaną ustaleniami psychologów ewolucyjnych, o różnicach między płciami (Pobojowisko).

- Dariusz Nowacki