Human Tuman

Radek Wysocki
Human Tuman
  • Wydawnictwo Literackie
    Kraków 2004
    123x196
    308 stron
    ISBN 83-08-03596-5

Fabuła świetnej debiutanckiej powieści Radka Wysockiego jest bardziej niż wątła. Oto zbliżają się wybory samorządowe. Grupa lokalnych polityków pragnie zlikwidować ogród zoologiczny w swoim mieście.
Z pewnością nie spodoba się to wyborcom, samorządowcy zawiązują więc spisek. Zrazu wydaje się, że dyrektor ogrodu, degenerat i alkoholik o malowniczym nazwisku Micha, będzie ich sojusznikiem. Sam odda spiskowcom klucze. Nic z tego. Dyrektor ma własny plan ratowania prowincjonalnego zoo: chce zamknąć w klatce człowieka ("gatunek zagrożony wyginięciem"). Ten właśnie okaz - jak łatwo zgadnąć - ma przyciągnąć publikę. Na ochotnika zgłasza się niejaki Maurycy Tymowski, doktor filozofii i pisarz, podstępnie wydobyty przez swojego adwokata z więzienia, gdzie odbywał karę za zabicie żony.
Rekonstruując w tym miejscu fabułę, siłą rzeczy zasugerowałem coś, czego w książce nie ma. A nie ma w niej porządku realistycznego. Wszelkie związki z rzeczywistością pozaliteracką są tutaj nad wyraz umowne i raczej niekonieczne. W powieści tej bowiem niepodzielnie króluje zgrywa. Zdarzenia i poszczególni bohaterowie - nieodmiennie poddani groteskowej deformacji - kręcą się w wirówce nonsensu, przy czym wszechobecny absurd jest tu drapieżny i obsceniczny, dowcip dość ciężki, będący mieszaniną jadowitej zjadliwości i nie zawsze smacznej frywolności. Nad wszystkim zaś unosi się duch Witkacego. Czegoś podobnego dawno w polskiej prozie nie mieliśmy, to znaczy - czegoś równie oryginalnego i "szalonego".
Autor Human Tuman – na trzystu stronach krąży wokół bodaj największego banału, jaki można wypowiedzieć w związku z człowiekiem. A mianowicie, że ów nazwał siebie homo sapiens cokolwiek niesłusznie, że na każdym kroku od niepamiętnych czasów zaprzecza łacińskiemu przymiotnikowi składającemu się na jego (naszą) nazwę gatunkową. Wysocki zrobił to świetnie, z całym okrucieństwem i bolesnym szyderstwem, na które było go stać.

-
Dariusz Nowacki

Radek Wysocki (ur. 1966) ukończył Nauki Polityczne i Dziennikarstwo na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu, był redaktorem i dziennikarzem. Obecnie pracuje jako freelance copywriter. Zadebiutował cztery lata temu — jako autor literatury dla dzieci.