Słowacki. Encyklopedia

Jarosław Marek Rymkiewicz
Słowacki. Encyklopedia
  • Wydawnictwo Sic!
    Warszawa 2004
    145 x 210
    579 stron
    ISBN 83-88807-58-7

Rymkiewicz przypomina nieco Indianę Jonesa. Na co dzień jest spokojnym profesorem szacownego Instytutu Badań Literackich oraz subtelnym poetą elegijnym. I tylko od czasu do czasu objawia się jako niestrudzony i nieustraszony odkrywca zaginionych skarbów przeszłości.
Tym razem przedmiotem śledztwa są życie i twórczość Juliusza Słowackiego, któremu zresztą przed kilkunastu laty Rymkiewicz poświęcił już książkę zatytułowaną Juliusz Słowacki pyta o godzinę. Skoro książka jest o Słowackim, to trafiamy do samego matecznika problematyki i symboliki romantycznej. Są więc mgły, są więc łzy i są duchy, ale jest także toksyczna matka, jest gra na giełdzie i jest pytanie, czy po ekshumacji prochów wieszcza wraz z czaszką Słowackiego spoczęła na Wawelu również jego skarpeta.
Bo Rymkiewicz, owszem, jest lojalny wobec bohatera swych dociekań i oddaje romantykowi to, co romantyczne, ale nie zapomina jednocześnie o zdrowym rozsądku. I w jego Słowackim. Encyklopedii - jak w życiu - wszystko się dziwnie miesza. Wzniosłość sąsiaduje z przyziemnością, a wyidealizowany obraz ukochanej zderzany jest z niedogodnościami, jakie niesie wynajmowanie tanich pokoi gościnnych.
Ów ton powagi łączony z tonem "przymrużonego oka" sprawia, że czyta się nową pracę Rymkiewicza jednym tchem.
Budzi podziw uważność i rozwaga Rymkiewicza, które nigdy jednak nie przeradzają się w nadmierną pewność siebie. Bardzo podoba mi się także autorska czułość wobec opisywanych postaci.
Benedyktyńska praca Rymkiewicza polega na wyszukiwania drobin i rekonstruowaniu z nich dawno zamierzchłej przeszłości - w oparciu o wiedzę o epoce, o domysł wsparty na psychologicznym prawdopodobieństwie, o dedukcję detektywistyczną, o zestawianie ze sobą faktów pozornie odległych lub zdających się nie mieć ze sobą nic wspólnego.
Wzmacnianiu nieustannego napięcia podczas lektury dobrze się przysługują także forma krótkich cząstek-rozdzialików-haseł, z których zbudowana jest całość książki. Ich zwięzłość utrzymuje uwagę czytelnika w nieustannym pogotowiu i prowokuje do układania z nich całości na własną rękę i według własnego pomysłu.
Nie ma co kryć - Słowacki. Encyklopedia to porywające dzieło naukowej skrupulatności, duchowego natchnienia i wybornego dowcipu.

-
Marcin Baran