Wśród znajomych

Leszek Kołakowski
Wśród znajomych
  • Znak
    Kraków 2004
    128 x 200
    204 strony
    ISBN 83-240-0500-5

Różnorodność tekstów zgromadzonych w tej książce zadziwi zapewne każdego, kto po nią sięgnie. Rozmaite gatunkowo (obok wspomnień, artykułów i glos literackich mamy tu rozmowę, wykład, wiersze, jest nawet ekspertyza sądowa i... miniopera); w rozmaitych okolicznościach dziejowych pisane bądź wygłaszane (zarówno przed upadkiem komunizmu na ziemiach polskich, jak i po tym szczęśliwym wydarzeniu); do rozmaitego też odbiorcy były kierowane (chociaż prawie wszystkie dotyczą spraw polskich, niektóre powstawały z myślą o zachodniej publiczności, mniej w tych sprawach zorientowanej).
Czemu teksty tak wielorakie znalazły się obok siebie pod wspólnym tytułem, czytelnik jednak bez większego trudu odgadnie. Pierwsza to w ogromnym dorobku autora książka tak prywatna, żeby nie powiedzieć - autobiograficzna. Wprawdzie Leszek Kołakowski wielokrotnie z naciskiem podkreślał, że „ze względów zasadniczych" na zdradliwe fale narracji osobistej nie rzuci się pod żadnym pozorem, zasady tej, chwała Bogu, nie praktykował jednak z całkowitą konsekwencją. Dowody mamy w ręku.
Świadectwem biografii swojego twórcy jest w jakiejś mierze każdy tekst i każda wypowiedź („Co nie jest biografią, nie jest w ogóle" - zauważył Stanisław Brzozowski). Ale teksty pomieszczone w niniejszym zbiorze są w większości świadectwami, które o życiu Leszka Kołakowskiego niemało nam mówią bezpośrednio. Sporo tutaj znajdujemy wzmianek o różnych ważnych i mniej ważnych wydarzeniach, których autor był uczestnikiem lub świadkiem. Wywołane z pamięci historie rodzinne, widoki, zajścia, rozmowy dają pretekst do refleksji. Fragmenty jawnie autobiograficzne pojawiają się w książce z rozmaitym nasileniem i nie zawsze w chronologicznym porządku, co dla czytelnika może jednak stanowić zachętę, aby samodzielnie je układać w naturalne ciągi.

- Zbigniew Mentzel
(Z posłowia)