Miłość klasy średniej

Manuela Gretkowska, Piotr Pietucha
Miłość klasy średniej
  • Świat Książki
    październik 2015
    400 stron
    oprawa: miękka
    ISBN: 978-83-8031-098-8

Miłość klasy średniej to dwugłos na temat związków, wolności, przywiązania. Na książkę tę składają się dwie powieści – Kalifornia Manueli Gretkowskiej i Domino Piotra Pietuchy.

„Chodzę po lesie i rozdłubuję patykiem błoto. Powieść to umiejętność powiedzenia wszystkiego w odpowiednim czasie. Dziennik jest litanią do świętego Ego” – pisze Manuela Gretkowska w Kalifornii. W moim odczuciu struktura kompozycyjna jej najnowszej książki jest nie tyle litanią, co kobiercem. „Pięćdziesiąt supłów na centymetr, czysta wełna i jedwab” – to błękitny perski dywan, który kupuje bohaterka Gretkowskiej – dywan, który był jej jedyną materialną ambicją, i w którym pragnie być spalona po śmierci, a wcześniej wydeptać w nim „osnowę codziennych ścieżek”. Utwór Kalifornia to także pięćdziesiąt supłów na centymetr, supłów zawiązywanych na codzienności, codzienności, która otwiera się co i rusz na transcendencję, na naukę, religię, narkotyki, ciało, miłość, zależność, niezależność.

Maria, autorka powieści historycznych, przeżywa kryzys w swoim związku z partnerem, Dorosłym Dzieckiem Alkoholika. Szuka przestrzeni dla siebie, składa więc podanie o stypendium na Uniwersytecie w Berkeley. Wyjeżdża do Kalifornii z nastoletnią córką – tak można by oddać zamysł tej opowieści. Jednak książka Gretkowskiej to coś więcej – to tysiące supłów, tysiące szkatułek i pudełeczek z miniaturami filozoficznymi, kulturoznawczymi, lirycznymi. Wśród tych opowieści ważnym motywem są narkotyki, śmierć, ciało. Są tu i portrety: „Kreski jej uśmiechu stwardniały w zmarszczki. Jakby wychodząc z pracy, nie zdejmowała pomiętej maski. Używa mieszanki łez, krzyku, zawziętości do ratowania rodziny.”, a także miniatury – baśnie: „Nocą, wędrując wiejską ulicą, może wyjąc z bólu do księżyca, napisała palcem na moim brudnym wozie: Kochacie się, pasujecie do siebie. Dorosła kobieta rysuje w kurzu i brudzie marzenie, że gdzieś, w sąsiedniej wsi, za siedmioma błotami i płotami, jest prawdziwa miłość”.

Motyw dywanu, w który wplecione są historie, przypomina mi opisywane przez Gretkowską w Kabarecie metafizycznym gobeliny przedstawiające damę z jednorożcem w paryskim muzeum średniowiecza Cluny. Na okładce Kabaretu metafizycznego Magdalena Lengren pisze, że Manuela Gretkowska to „Ivo Pogorelić humanistycznej eseistyki”, zaś Kinga Dunin zauważa, że Gretkowska snując „swoje historyjki na pograniczu filozofii, pastiszu i erotycznej prowokacji, nie traci ani na moment dobrego smaku”. Obie te opinie, w moim odczuciu, można zaaplikować do Kalifornii – jest ona wyrafinowanym esejem, a Gretkowska pisząc o pożądaniu, ciele, nudzie, frustracji – zachowuje dobry smak, co nie jest częste u wielu autorów i autorek porywających się na te same tematy.

Kalifornii towarzyszy Domino Piotra Pietuchy – ciekawie skonstruowana powieść obyczajowa, która jest zarazem studium transformacji, niedosytu i nasycenia, powieść, gdzie możemy znaleźć takie sentencje jak ta: „Jakość żony to najbardziej wiarygodny test na inteligencję mężczyzny”.

- Agnieszka Drotkiewicz

Manuela Gretkowska zadebiutowała powieścią My zdies' emigranty (1991). Opublikowała także: Tarot paryski, Kabaret metafizyczny, Podręcznik do ludzi, Namiętnik, Światowidz, Silikon, Polka, Sceny z życia pozamałżeńskiego (wraz Piotrem Pietuchą), Europejka, Kobieta i mężczyźni, Na dnie nieba, Obywatelka, Miłość po polsku, Trans, Agent oraz książkę dla dzieci Marysiu, jak myślisz.

Piotr Pietucha jest psychoterapeutą i publicystą. Opublikował książki Stróż obłąkanych i Dożywotni kochankowie oraz – wspólnie z Manuelą Gretkowską Sceny z życia pozamałżeńskiego.