Krzysztof Varga

Aleja Niepodległości

Fragment

Aleja Niepodległości to główna arteria komunikacyjna łącząca śródmieście Warszawy z jej południowymi dzielnicami. Przebiega przez Mokotów, dzielnicę, którą rzadko opuszcza główny bohater najnowszej powieści Vargi – Krystian Apostata. Tam się urodził w roku 1968, tam też na stałe mieszka. Przyjaźni się z chłopakiem z sąsiedztwa, Jakubem Fidelisem, obaj uczęszczają do katolickiego liceum im. św. Augustyna, które mieści się przy tytułowej ulicy. Owa przyjaźń trwała ćwierć wieku, a powieść opowiada o doświadczeniach tych dwu bohaterów, zrazu wspólnych, później krańcowo odmiennych. Fidelis jest bowiem człowiekiem sukcesu – tancerzem i celebrytą, o którym rozpisują się kolorowe magazyny. Apostata to niespełniony malarz, artysta konceptualny, który zaprzepaścił swój talent. Podczas gdy ten pierwszy cieszy się sławą i opływa we wszelkie dobra, ten drugi tkwi w letargu; jego życie ogranicza się do picia piwa i buszowania w pornograficznym internecie.
Rzecz Vargi nie jest jednak prostą opowieścią obyczajową. Do głosu dochodzą metaforyczne znaczenia zawarte w nazwie warszawskiej arterii. W powieści tej Varga próbuje również opowiedzieć o losach pokolenia, które weszło w dorosłość wraz z nastaniem polskiej niepodległości. Pisarz pyta, jak owa wolność, zwłaszcza w wymiarze indywidualnym, została zagospodarowana. Ale jeszcze ważniejszy wydaje się patronat teologa z Hippony (mimo że opowieść snuje trzecioosobowy narrator, nad "Aleją Niepodległości" unosi się duch Wyznań św. Augustyna). Dwie różne drogi, którymi kroczą Apostata i Fidelis – inaczej niż u świętego – nie prowadzą do „nowego życia”. Jeden i drugi giną w wypadkach w 40. roku życia (Krystian w katastrofie lotniczej, Jakub w swoim luksusowym aucie). Nazwiska znaczące bohaterów, niektóre motywy i rozstrzygnięcia fabularne pozwalają spojrzeć na najnowszy utwór Vargi jak na nowoczesną przypowieść o tajemnicy ludzkiej egzystencji.  

Dariusz Nowacki

Krzysztof Varga (ur. 1968) pisarz i dziennikarz, autor 10 tomów prozy. W ostatnich latach opublikował powieści Nagrobek z lastryko (2007) oraz książkę eseistyczną poświęconą sprawom węgierskim Gulasz z turula (2008).