| Jestem komiwojażerem zbędności, moja praca polega na jeżdżeniu po Polsce i spotykaniu się z nieznajomymi ludźmi, z którymi nie mam ochoty się spotykać, spędzaniu z nimi czasu, który ma swoją wymierną cenę, choć żadnych korzyści nie przynosi, a potem wracaniu do Warszawy albo jechaniu gdzieś dalej lub bliżej. Jestem zawodowym pielgrzymem, (...)
więcej >> |
| | O książce
Na początku kwietnia 1858 roku „Pan Flaubert, Gustave, literat udający się do Tunisu” otrzymał paszport wydany przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych „w imieniu Cesarza Francuzów”. Była to jedna karta in folio; oprócz ozdobnej winiety, urzędowej pieczęci i podpisu Flauberta, zawierała rysopis swojego właściciela: „36 lat, 1 m 80 (...)
więcej >> |
|
|
Czesław MiłoszHistoria literatury polskiej
Choć Historię literatury polskiej Czesław Miłosz napisał w celach dydaktycznych dla swoich studentów amerykańskich, powstałe dzieło nie ma jednak charakteru dydaktycznego w "szkolnym" tego słowa znaczeniu. Jest to wielka synteza napisana z rozmachem i rozumieniem własnej kultury, a jednocześnie z niezbędnym dystansem do spraw polskich, który to dystans umożliwia postrzeganie problematyki specyficznie polskich zjawisk kulturowych, trudno czasem zrozumiałych dla cudzoziemców.
Książka w porządku chronologicznym omawia historię literatury (i oczywiście kultury) polskiej od początków piśmiennictwa do roku 1939. Dla Miłosza literatura to nie zjawiska, pokolenia, zmiany warty i hierarchie, lecz przede wszystkim pisarze. Wybór autorów odzwierciedla kompromis pomiędzy osobistymi upodobaniami Miłosza a dorobkami "obowiązkowymi". Stanowi to o dodatkowej wartości książki. Szczególnie cenne pod tym względem są partie omawiające literaturę międzywojenną, której sam Miłosz jest przedstawicielem.
Znajomość powojennych utworów polskiego Noblisty, jego pożegnania z okresem dwudziestolecia i dalszych losów jego życia i twórczości, utworów przełożonych na wszystkie języki europejskie (i nie tylko), ułatwia zagranicznemu czytelnikowi Historii literatury polskiej przybliżenie się do polskiej historii, religii, narodowego charakteru, wartości nadrzędnych i mitów, słowem do kodów kultury polskiej.
Miłosz toruje drogę polskiej literaturze szukając polskiej specyfiki, którą - jak sam twierdzi -mógłby przeciwstawić literaturze światowej, prezentując autorów tworzących polską szkołę w literaturze światowej.
Historia literatury polskiej
Bogurodzica
Najstarszym zachowanym wierszem zapisanym po polsku była Bogurodzica. Jest to hymn religijny, który, jak dowiadujemy się z kronik, śpiewany był przez rycerzy przed bitwą. Prawdopodobnie powstał w wieku trzynastym. Przechowało się kilka jego wersji razem z zapisem nutowym i pieśń ta stała się właściwie na kilka stuleci jakby hymnem narodowym. Hymn ten był dla uczonych zagadką, ponieważ polskie pieśni religijne zazwyczaj były tłumaczeniami z łaciny, a dla Bogurodzicy nie znaleziono żadnego łacińskiego źródła. Odpowiednik jej istnieje, ale tylko w ikonografii średniowiecznej. Motyw zwany deesis - Chrystus z Panną Marią po jednej i Janem Chrzcicielem po drugiej stronie - pojawia się nie tylko w bizantyńskim, ale także w romańskim malarstwie, i właśnie w Polsce odkryto romańską polichronię z tym motywem. Tytuł hymnu, Bogurodzica (ta, która zrodziła Boga), wywodzi się z języka staro-cerkiewno-słowiańskiego i stanowi tłumaczenie greckiego terminu Theotokos. Pierwsze dwie zwrotki, które są najstarsze, ze czcią zwracają się kolejno do Matki Bożej, błagając Jej wstawiennictwa u Syna, i do Chrystusa, prosząc Go, aby przez wzgląd na Jana Chrzciciela wysłuchał błagań o bogobojne życie i przebywanie w raju po śmierci. Niezwykły schemat rytmiczny hymnu wciąż fascynuje historyków literatury.
Wszystko, co przetrwało z literatury w języku polskim z tego okresu, posiada charakter fragmentaryczny. Pisma w języku rodzimym stają się obfitsze w późnym średniowieczu i będzie o nich mowa osobno. Trzeba zauważyć, że język polski przeszedł okres silnych wpływów czeskich przy końcu trzynastego i w czternastym wieku. Przez pewien czas królowie czescy rządzili nawet częścią Polski, ale wpływ kulturowy należy tłumaczyć przede wszystkim faktem, że literatura i język czeski rozwinęły się wcześniej i dlatego były bogatsze w pojęcia, które w tym czasie w Polsce prawie nie istniały.
Z angielskiego oryginału przetłumaczyła Maria Tarnowska
Polish edition by Wydawnictwo Literackie and Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK
English expanded edition by Berkeley University of California Press: Berkeley 1983
German edition by Verlag Wissenschaft und Politik: Köln 1981
Powrót |
|
|
|
|
|
|
W Polsce zarejestrowanych jest ponad 31 000 wydawnictw. Jednocześnie koncentracja na rynku jest bardzo duża. Udział dwustu największych wydawnictw branży wynosi prawie 98 proc.więcej »
|
|
|
|
|
