Stefan ŻEROMSKI

ŻEROMSKI Stefan, pseudonim Maurycy Zych, Józef Katerla, 1864-1925, pisarz; tworzył w okresie Młodej Polski i II Rzeczpospolitej; 1918 organizator polskiej władzy państwowej na Podhalu jako prezydent tzw. Republiki Zakopiańskiej; 1920 współtwórca i pierwszy prezes Związku Zawodowego Literatów Polskich; 1924 założyciel oddziału polskiego Pen Clubu; jeden z największych twórców prozy polskiej, patriota, społecznik i moralista, zarazem piewca urody i pełni życia; w opowiadaniach i powieściach ostry protest przeciw krzywdzie społecznej i zacofaniu cywilizacyjnemu ludu (Zmierzch, Zapomnienie, oba 1895), poczucie więzi z tradycją walk niepodległościowych (powieść historyczna Popioły 1904) i świadomość społecznych źrodeł ich klęsk (Rozdzióbią nas kruki, wrony 1895), obraz patriotycznego dojrzewania młodzieży (autobiograficzna powieść Syzyfowe prace 1897), moralny obowiązek walki o sprawiedliwość i postęp (Siłaczka 1895, Doktor Piotr1895, powieść Ludzie bezdomni 1899); w powieści Przedwiośnie (1924) surowy osąd pierwszych lat niepodległości; utwory dramatyczne (Róża1909, Uciekła mi przepióreczka1924); proza poetycka, publicystyka społeczno-polityczna; Dzienniki(1953-56) - arcydzieło autoanalizy psychologicznej.