Eliza ORZESZKOWA

ORZESZKOWA Eliza, z domu Pawłowska, 1841-1910, pisarka, publicystka, działaczka społeczna; w swoich powieściach ukazała obraz społeczeństwa polskiego po powstaniu styczniowym 1863-64; we wczesnej twórczości czołowa przedstawicielka pozytywistycznej literatury tendencyjnej (Pamiętnik Wacławy1871, Pan Graba1872), podejmowała m.in. zagadnienia emancypacji kobiet (Marta 1873) i problemy środowisk żydowskich (Meir Ezofowicz1878); w późniejszym okresie dała wyraz ostremu krytycyzmowi społecznemu (opowiadania Z różnych sfer 1879-82), obnażając także nędzę i zacofanie ludności wiejskiej (Niziny, Dziurdziowie, obie 1885); w największym dziele, powieści epickiej Nad Niemnem (1888) wyidealizowany wizerunek ówczesnego życia ziemiańsko-szlacheckiego; współwłaścicielka księgarni wydawniczej w Wilnie.