Andrzej Sapkowski

#
  • fot. Ela Lempp

(ur. 1948) – najpopularniejszy w Polsce autor opowiadań i powieści fantasy, popularyzator literatury tego rodzaju, człowiek sukcesu. Debiutował w 1986 w czasopiśmie „Fantastyka” opowiadaniem Wiedźmin, które zostało entuzjastycznie przyjęte w kręgach miłośników literatury fantastycznej. Zachęcony tym sukcesem opublikował kolejne opowiadania zebrane następnie w tomie Wiedźmin (1990). Zbiory Miecz przeznaczenia (1992) i Ostatnie życzenie (1993) ugruntowały pozycję Sapkowskiego jako lidera tworzącego polską odmianę literatury fantasy. Znakiem rozpoznawczym wczesnych utworów tego pisarza jest motyw polemiki ze znanymi baśniami i podaniami ludowymi oraz niepokorny stosunek do zastanej tradycji gatunkowej (próba modyfikacji paradygmatu fantasy). Wspólnym bohaterem kilkunastu opowiadań jest wiedźmin (tzn. zawodowy pogromca potworów) Geralt z Rivii. Wraz z kolejnymi publikacjami stopniowo odsłania się historia walecznego wiedźmina oraz wypełnia się fantastyczna rzeczywistość, w której funkcjonuje dzielny i na ogół szlachetny bohater. Jednocześnie postaci drugiego planu autonomizują się i przesuwają w stronę personalnego centrum (m.in. uprzywilejowanie postaci królewny Ciri). Proces ten poświadcza pięciotomowy cykl powieściowy: Krew elfów (1994), Czas pogardy (1995), Chrzest ognia (1996), Wieża Jaskółki (1997), Pani Jeziora (1999). Autor z upodobaniem krzyżuje języki i konwencje literackie – czerpie z zasobów tradycyjnej fantastyki (jego utwory zaludniają hobbity, elfy, driady, krasnoludy), nawiązuje do poetyki czarnego kryminału, wątki celtyckie i arturiańskie uzupełnia demonologią słowiańską; mity i legendy z różnych miejsc i czasów zazębiają się w prozie Sapkowskiego z nowoczesną świadomością polityczną i elementami dyskursu naukowego. Po zamknięciu cyklu powieściowego o Wiedźmnie (finał ten zwieńczyła ekranizacja prozy Sapkowskiego – zrealizowano film i serial telewizyjny Widźmin) pisarz przystąpił do kolejnego zadania, tym razem przewidzianego jako trylogia. W r. 2002 autor dokonał odsłony pierwszej części tego przedsięwzięcia – ogłosił obszerną powieść Narrenturm, która okazała się udanym połączeniem tradycyjnej powieści historycznej z elementami poetyki fantasy. Andrzej Sapkowski jest także najważniejszym w Polsce popularyzatorem fantasy i niedościgłym ekspertem w tej dziedzinie. Ogłosił m.in. erudycyjny esej o rycerzach Okrągłego Stołu (Świat króla Artura) oraz Rękopis znaleziony w Smoczej Jaskini. Kompendium wiedzy o literaturze fantasy (2001). Ta ostania publikacja przybrała kształt leksykonu i jest przeglądem głównych postaci, motywów oraz pojęć należących do gatunku.

"Sapkowski ma fenomenalny dar narracji, wymyślania sensacyjnych wydarzeń, tworzenia sugestywnego nastroju, stopniowania napięcia. Tudzież olśniewające, z lekka cyniczne poczucie humoru..."
Jacek Sieradzki, Polityka


Bibliografia

  • Wiedźmin, Warszawa: Reporter, 1990.
  • Miecz przeznaczenia, Warszawa: SuperNOWA, 1992.
  • Ostatnie życzenie, Warszawa: SuperNOWA, 1993.
  • Krew Elfów, Warszawa: SuperNOWA, 1994.
  • Czas pogardy, Warszawa: SuperNOWA, 1995.
  • Świat króla Artura. Maladie (esej i mikropowieść), Warszawa: SuperNOWA, 1995.
  • Oko Yrrhedesa (gra fabularna), Warszawa: MAG, 1995.
  • Chrzest ognia, Warszawa: SuperNOWA, 1996.
  • Wieża Jaskółki, Warszawa: SuperNOWA, 1997.
  • Pani Jeziora, Warszawa: SuperNOWA, 1999.
  • Coś się kończy, coś się zaczyna (zbiór opowiadań), Warszawa: SuperNOWA, 2000.
  • Rękopis znaleziony w Smoczej Jaskini. Kompendium wiedzy o literaturze fantasy, Warszawa: SuperNOWA, 2001.
  • Narrenturm (powieść), Warszawa: SuperNOWA, 2002.
  • Boży bojownicy, Warszawa: SuperNOWA, 2004.
  • Lux perpetua, Warszawa: SuperNOWA, 2006.
  • Żmija, Warszawa: SuperNOWA, 2009.
  • Maladie i inne opowiadania, Warszawa: SuperNOWA, 2012.

Tłumaczenia:

angielski:

  • The Last Wish [Ostatnie życzenie], tłum. Danusia Stok, Orion Publishing Group, Londyn 2008
  • The Blood of Elves [Krew elfów], tłum. Danusia Stok, Orion Publishing Group, Londyn 2008

czeski:

  • Zaklinač [Wiedźmin], Praha: Winston Smith, 1992.
  • Krev elfu [Krew elfów], Ostrava: LEONARDO, 1995.
  • Čas opovženi [Czas pogardy], Ostrava: LEONARDO, 1996.
  • Křest ohĕm [Chrzest ognia}, Ostrava: LEONARDO, 1997.
  • Paní jezera [Pani jeziora], Ostrava: Leonardo, 2000.
  • Zaklínač [Miecz przeznaczenia; Coś się kończy, coś się zaczyna], Ostrava: Leonardo, 2000.
  • Magické strípky [Coś się kończy, coś się zaczyna; Maladie; Świat króla Artura], Ostrava: Leonardo, 2002.
  • Narrenturm, Ostrava: Leonardo, 2003.

fiński

  • Viimeinen toivomus [Ostatnie życzenie], tłum. Tapani Kärkkäinen, Helsinki: Werner Söderström Osakeyhtiö, 2010
  • Kohtalon miekka [Miecz przeznaczenia], tłum. Tapani Kärkkäien, Helsinki: Werner Söderström Osakeyhtiö, 2011

francuski:

  • Le dernier voeu [Ostatnie życzenie], tłum. Laurence Dyèvre, Montreuil-sous-Bois: Bragelonne 2003, 2008
  • L’épée de la providence [Miecz przeznaczenia], tłum. Alexandre Dayet, Montreuil-sous-Bois: Bragelonne 2007
  • Le sang des elfes [Krew elfów], tłum. Lydia Waleryszak, Montreuil-sous-Bois: Bragelonne, 2008

grecki:

  • Hteλeytaia eyxh [Ostatnie życzenie], tłum. Choulariakis Dimitris, Ateny: Philip Psihalos and CO Publishing, 2013

hiszpański:

  • El último deseo [Ostatnie życzenie], Madrid: Bibliópolis, 2002.
  • La sangre de los elfos [Krew elfów], Madrid: Bibliópolis, 2003.
  • La espada del destino [Miecz przeznaczenia], Madrid: Bibliópolis, 2003.
  • Tiempo de odio [Czas pogardy], Barcelona: Bibliopolis, 2004.

litewski:

  • Likimo kalavijas [Miecz przeznaczenia], Kaunas: DAGONAS, 1997.
  • Elfu kraujas [Krew elfów], Kaunas: Eridanas, 2006.
  • Paniekos metas [Czas pogardy], Kaunas: Eridanas, 2006.
  • Krikstas ugnimi    [Chrzest ognia], tłum. Vidas Morkunas, Kowno: Eridanas, 2006

niemiecki:

  • Der letzte Wunsch [Ostatnie życzenie], München: Heyne Verlag, 1998.
  • Das Schwert der Vorsehung [Miecz przeznaczenia], München: Heyne Verlag, 1998.
  • Der letzte Wunsch [Ostatnie życzenie], München: W. Heyne, 2000.
  • Narrenturm [Narrenturm], tłum. Barbara Samborska, Monachium: DTV, 2005
  • Gottesstreiter [Boży bojownicy], München: Deutscher Taschenbuch Verlag 2006.
  • Lux perpetua, tłum. Barbara Samborska, Monachium: dtv, 2007
  • Das Erbe der Elfen [Krew elfów], tłum. Erik Simon, München: Deutscher Taschenbuch Verlag 2008
  • Die Zeit der Verachtung [Czas pogardy], tłum. Erik Simon, München: Deutscher Taschenbuch Verlag 2009

portugalski:

  • O último desejo    [Ostatnie życzenie], tłum. Tomasz Barciński, Sao Paulo: Editora Martins Fontes, 2011

rosyjski:

  • Wied'mak [Miecz przeznaczenia, Ostatnie życzenie], Moskva: AST Publishers, 1996.
  • Krow elfow [Krew elfów], Moskva: AST Publishers, 1996.
  • Czas priezrienija [Czas pogardy], Moskva: AST Publishers, 1997.
  • Krieszczenije agniom [Chrzest ognia], Moskva: AST Publishers, 1997.
  • Vladyčica ozera; Doroga bez vozvrata [Pani jeziora; Droga bez powrotu], Moskva: AST, 2003.
  • Bašnja šutov [Narrenturm], Moskva: AST: Jermak, 2004.

rumuński:

  • Ultima dorinta [Ostatnie życzenie ], tłum. Mihaela Fiscutean, Bukareszt: Nemira, 2015    

serbski

  • Vreme Prezira [Czas pogardy], tłum. Milica Markić, Belgrad: Čarobna knjiga, 2012

szwedzki:

  • Den Sista Önskningen [Ostatnie życzenie], tłum. Tomas Hakanson, Ersatz, 2010