Julia Hartwig

#
  • fot. Krzysztof Dubiel

ur. 1921 w Lublinie, poetka, eseistka, tłumaczka, autorka książek dla dzieci. Autorka wielu tomów wierszy, które zajmują ważne miejsce w krajobrazie polskiej współczesnej literatury. Nie poddająca się jednoznacznym zaszeregowaniom, zajmuje miejsce osobne, nie ulegając twórczym modom i snobizmom. Jednym z wyznaczników jej poezji jest niechęć do przyjęcia całościowej wizji świata, jednej tonacji emocjonalnej. W swych subtelnych, wyrafinowanych (choć jednocześnie zawsze dążących do bycia zrozumiałymi dla czytelnika) utworach niejednokrotnie łączy przeciwieństwa. Powadze przeciwstawia ironię, rozpaczy - ekstatyczną radość istnienia. Wiersze rozwijające oniryczne, pełne obrazów wizje sąsiadują z umiejętnym przywołaniem konkretu czy na poły mistycznym rozbłyskiem, ukazującym wewnętrzną strukturę widzialnej rzeczywistości. Kryje się za tym intelektualna dojrzałość, wiedza o tym, iż bogactwa danego nam świata, w jego jasnych i ciemnych obszarach, nie sposób sprowadzić do jednej formuły, osądu, programu. Posługuje się zazwyczaj formą dopracowaną i "uspokojoną", unikającą chaosu i przypadkowości. Jest jednym z nielicznych polskich poetów mistrzowsko posługujących się prozą poetycką, poeme en prose. Na ten fakt miał zapewne wpływ jej wieloletni związek z literaturą francuską. Hartwig tłumaczyła m.in. utwory Apollinaire'a, Rimbauda, Maxa Jacoba, Cendrarsa i Supervielle'a, opublikowała monografie Apollinaire'a i Gerarda de Nerval. Jest też autorką przekładów z języka angielskiego, zwieńczonych w 1992 roku obszerną antologią ...opiewam nowoczesnego człowieka. Antologia poezji amerykańskiej, przygotowaną wraz z nieżyjącym już Arturem Międzyrzeckim, poetą, prywatnie mężem Julii Hartwig. Wielokrotnie przebywała na stypendiach we Francji i Stanach Zjednoczonych, otrzymała liczne nagrody, m.in. Fundacji A. Jurzykowskiego, Thornton Wilder Prize przyznawaną przez Translation Center at Columbia University, austriacką nagrodę poetycką im. Georga Trakla, corocznie znajduje się w gronie nominowanych do nagordy NIKE. Jest laureatką Nagrody im. Wisławy Szymborskiej za rok 2014. Mieszka w Warszawie.

"Sprzeczność jest moim żywiołem, prawem, o które wojuję."

- Julia Hartwig

Bibliografia

    tomy wierszy i prozy poetyckiej:
  • Pożegnania, Warszawa: Czytelnik, 1956.
  • Wolne ręce, Warszawa: PIW, 1969.
  • Dwoistość, Warszawa: Czytelnik, 1971.
  • Czuwanie, Warszawa: Czytelnik, 1978.
  • Dziennik amerykański, Warszawa: PIW, 1980.
  • Chwila postoju, Kraków: WL, 1980.
  • Obcowanie, Warszawa: Czytelnik, 1987.
  • Czułość, Kraków: Znak, 1992.
  • Nim opatrzy się zieleń, Kraków: Znak, 1995.
  • Zobaczone, Kraków: a5, 1999.
  • Przemija postać świata, Warszawa: Prószyński i S-ka 1999.
  • Zawsze od nowa, Warszawa: Twój styl, 1999.
  • Nie ma odpowiedzi, Warszawa: Sic!, 2001.
  • Błyski, Warszawa: Sic!, 2002.
  • Wiersze amerykańskie, Warszawa: Sic!, 2002.
  • Mówiąc nie tylko do siebie, Warszawa: Sic!, 2003.
  • Bez pożegnania, Warszawa: Sic!, 2004.
  • Zwierzenia i błyski, Warszawa: Sic!, 2004.
  • W objęciach świata, Warszawa: Anagram, 2004.
  • To wróci, Warszawa: Sic!, 2007.
  • Poezje wybrane/Selected Poems, Kraków: WL, 2008
  • Trzecie błyski, Warszawa: Sic!, 2008.
  • Jasne niejasne, Kraków: a5, 2009.
  • Wiersze wybrane, Kraków: a5, 2010.
  • Gorzkie żale, Kraków: a5, 2011.
  • Zapisane, Kraków: a5, 2013.
  • Spojrzenie, Kraków: a5, 2016.
    eseje/dzienniki/reportaże:
  • Zawsze powroty - dzienniki podróży, Warszawa: Sic!, 2001.; wznow.: Warszawa: Sic!, 2005
  • Wybrańcy losu, Warszawa: Sic!, 2006.
  • Podziękowanie za gościnę, Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2007.
  • Dziennik, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2011.
  • Dziennik t.2, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2014.
  • Największe szczęście, największy ból. Jarosława Mikołajewskiego rozmowy z Julią Hartwig, Kraków: a5, 2014
    monografie:
  • Apollinaire, Warszawa: PIW, 1962.
  • Gerard de Nerval, Warszawa: PIW, 1972.
    twórczość dla dzieci:
  • Jaś i Małgosia [współautor: A. Międzyrzecki], Warszawa 1961.
  • Przygody Poziomki [współautor: A. Międzyrzecki], t. 1, 2, Warszawa: Nasza Księgarnia,1961, 1964.
  • Tomcio Paluch [współautor: A. Międzyrzecki], Warszawa 1962.
  • Wielki pościg [współautor: A. Międzyrzecki], Warszawa: Nasza Księgarnia, 1969.
  • Zguba Michałka, Warszawa: Nasza Księgarnia, 1969.

Tłumaczenia: 

albański:

  • w antologii: Fëmijët e epokes: antologji e poezisë polake sh. XX, tłum. Mazllum Saneja, Varshavë: PAVO, 1997.

angielski:

  • w antologii: Polish poetry of the last two decades of communist rule: spoiling cannibal's fun, Evanston: Northwestern University Press, 1991.
  • w antologii: Polish writers on writing, San Antonio: Trinity University Press, 2007.
  • In Praise of the Unfinished, tłum. John i Bogdana Carpenter, USA: Knopf, 2008.
  • It will return [To wróci], tłum. John i Bogdana Carpenter, Evanston: Northwestern University Press, 2012.

bułgarski:

  • w antologii: Antologiâ na novata polska poeziâ, Sofiâ: Sv. K. Ohridski: Kasiopeâ, 2006.

czeski:

  • Apollinaire, Odeon, 1966.

fiński:

  • w antologii: Kadonnutta kahvilaa etsimässä, tłum. Tapani Kärkkäinen, Helsinki: Otava, 2000.

francuski:

  • Apollinaire, tłum. Jean-Yves Erhel, Paris: Mercure de France, 1972.

grecki:

  • w antologii: Dō'deka Polōnídes poiī'tries, tłum. Alkī' Tseléntī, Ateny: Dōdō'ni, 1996.

hiszpański:

  • w antologii: Poesia polaca: antologia, La Habana: Arte y Literatura, 1984.

macedoński:

  • w antologii: Sovremena polska poezija, tłum. Petre Nakovski, Skopje: Makedonska Revija, 1996.

niemiecki

  • Und alles wird erinnert (wybór wierszy), tłum. Bernard Hartmann, Frankfurt: Verlag Neue Kritik, 2013.

rosyjski:

  • Apollinaire, Moskwa: Progress, 1971.
  • w antologii: Polskie poèty XX veka: antologija, Sankt-Peterburg: Aletejja, 2000.
  • w antologii: Polskie poètessy: antologija, tłum. Natalja Astafeva, Sankt-Peterburg: Aletejja, 2002. 

serbski:

  • w antologii: Pet vekova poljske poezije: antologija, tłum. Aco Rakočevic, Ljuljana Novakovic, Priština: Jedinstvo Gornji Milanovac: Dečje Novine, 1991.
  • Zobaczone, tłum. Biserka Rajcic, Belgrad: Knijzevna Opstina Vrsac, 2009.

szwedzki:

  • w antologii: Jag i första och sista person: 20 polska kvinnliga poeter, Stockholm: Tranan, 2008. 

ukraiński:

  • Tomu ŝo voni suŝcì: antologìâ sučasnoï pol's'koï poezìï, Lwów: Kamenjar, 2005.

węgierski:

  • Apollinaire, Gondat, 1968.
  • w antologii: Titkos szabadság, tłum. Kerényi Grácia, Budapest: Európa, 1982.

włoski:

  • w antologii: Polki: la voce di undici poetessee polacche, tłum. Irena Conti, Messina: Carboneditore, 1990.
  • w antologii: Incontri di poeti polacchi e italiani: liriche, Roma: Istituto Polacco di Roma, 2003. 
  • Sotto quest'isola, tłum. Silvano De Fanti, Roma: Donzelli, 2007