Grażyna Plebanek

#
  • fot. Katarzyna Krawczyk

(ur. 1967) pisarka i publicystka. Ukończyła polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim, była dziennikarką agencji Reuters i „Gazety Wyborczej”.

Zadebiutowała w 2002 roku powieścią „Pudełko ze szpilkami” nagrodzoną w konkursie wydawnictwa Zysk i S-ka. „Wzięłam sobie konwencję romansu – podstawowy wyróżnik getta literatury kobiecej. On i ona się spotykają, mają perypetie, a po nich żyją długo i szczęśliwie. Nie byłabym w stanie napisać czegoś takiego na poważnie, więc zamiast romansu dwuosobowego, napisałam jednoosobowy. Bohaterka ma faceta, koleżanki i tak dalej, ale nie jest to podstawą jej życia. Najważniejsza jest ona sama” – tak mówiła o tej książce Grażyna Plebanek w wywiadzie dla „Lampy”.

W 2005 roku opublikowała „Dziewczyny z Portofino” – historię przyjaźni i dorastania młodych kobiet na tle przemian zachodzących w Polsce od lat ‘70 do ‘90. Tytuł poniekąd nawiązywał do „Dziewcząt z Nowolipek” Poli Gojawiczyńskiej, choć w książce Grażyny Plebanek źródłem opresji są nie granice klasy społecznej, a tradycja, szkoła i kościół. „Dziewczyny z Portofino” to książka o wyraźnym wektorze feministycznym, a zarazem barwny fresk obraz Warszawy, szczególnie Ursynowa.

W 2007 ukazała się „Przystupa” – opowieść o konieczności wzięcia życia we własne ręce. Tytułowa Przystupa to młoda dziewczyna z polskiej wsi, która przyjeżdża do Szwecji „za chlebem”. Pracuje sprzątając w domach, poznaje Szwecję - odkrywa religijność, zupełnie inną od polskiej, a także naturę.

Akcja „Nielegalnych związków” (wydanych w 2010) toczy się w Brukseli w środowisku międzynarodowych urzędników. Autorka stawia pytania o zasadność tradycyjnych związków – w tym małżeństwa – w coraz bardziej „płynnym” świecie. Dużo miejsca w książce zajmuje erotyka.

Ważnym tematem twórczości Grażyny Plebanek jest cielesność – próba znalezienia języka do opowiadania o ciele. W tym celu autorka czasem przyjmuje perspektywę mężczyzny („Nielegalne związki”), albo kobiety-urwisa, czy też „łotrzycy” („Przystupa”). To ciało staje się kluczem do innych sfer: „Przystupa przez swoje cielesne doświadczenia buduje swoją duchowość, jej doświadczenia zmysłowe nie muszą być doświadczeniami dotyczącymi seksu heteroseksualnego, jak najczęściej się uważa - to może być głaskanie skały, sprzątanie mopem, jedzenie bezy czekoladowej…” – mówiła autorka w wywiadzie dla Wysokich Obcasów.

Grażyna Plebanek mieszkała przez pięć lat w Szwecji, obecnie mieszka w Brukseli – środowiska, w których żyje - są dla niej źródłem inspiracji, opisuje je w swoich książkach.

W 2013 W.A.B opublikowało „Córki rozbójniczki” Grażyny Plebanek – książkę non fiction, a w 2014 jej nową powieść „Bokserka”

Plebanek jest autorką opowiadań publikowanych w antologiach oraz felietonistką „Polityki”. Publikuje między innymi w „Wysokich Obcasach”, „Wysokich Obcasach Extra”, „Elle”, „Trendach”.

Bibliografia

  • Pudełko ze szpilkami, W.A.B., Warszawa 2002
  • Dziewczyny z Portofino, W.A.B., Warszawa 2005
  • Przystupa, W.A.B., Warszawa 2007
  • Nielegalne związki, W.A.B., Warszawa 2010
  • Córki rozbójniczki, W.A.B., Warszawa 2013
  • Bokserka, W.A.B., Warszawa 2014

Tłumaczenia:

angielski:

  • Illegal Liasons [Nielegalne związki], tłum. Danusia Stok, Stork Press, London 2012
  • Illegal Liasons [Nielegalne związki], tłum. Danusia Stok, New Europe Books, Williamstown 2013