Dorota Masłowska

#
  • fot. Katarzyna Malinowska / Lampa i Iskra Boża

(ur. 1983) najpopularniejsza autorka młodego pokolenia, nazywana czasami enfante terrible polskiej literatury. Jej debiutancka powieść uchodzi za największą polską sensację literacką ostatniego dziesięciolecia. Książka ta sprzedała się w ogromnym nakładzie i wzbudziła żywe zainteresowanie zagranicznych wydawców. Dorota Masłowska w 2002 roku wstrząsnęła polskim życiem literackim bestsellerem, który napisała, przygotowując się do matury. Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną to chłodne spojrzenie na życie zdezorientowanej młodzieży z blokowiska, żyjącej od imprezy do imprezy, w świecie narkotyków, seksu i światopoglądowego nonsensu.
Debiutancka powieść młodziutkiej autorki stała się z dnia na dzień zarówno literackim skandalem, jak i kultową książką pokolenia. Wojna jest monologiem głównego bohatera, Silnego. On sam i pozostałe postaci: Magda, Andżela, Arleta, Natasza, Kacper, Lewy, nastolatki z niewielkiego miasta w Polsce doby wilczego kapitalizmu, z góry skazane są na zasiłek dla bezrobotnych. Ich moralność, wyobrażenia i przekonania na temat świata, stanowiące zlepek modnych komunałów zaczerpniętych z telewizji i kolorowych magazynów, ale też i radykalnych haseł z internetowych blogów, tyleż śmieszą, co wywołują zgrozę. Ich mowa jest tandetną odmianą języka, a jednocześnie ma w sobie energię karnawału lumpennihilistów. Akcja powieści rozgrywa się w przeddzień i w dzień ludowego festynu “Dzień bez Ruska” (festyn stanowi zapowiedź “wojny”: “ruscy” handlarze docierający do miasteczka są konkurencja handlową dla miejscowych, a zwłaszcza dla lokalnego bossa i polityka Zdzisława Sztorma, właściciela wytworni polskiego piasku i hurtowni z ruskim “sidingiem”, czyli panelami budowlanymi). Tym samym powieść Masłowskiej (w dużej mierze toczy się w narkotykowym widzie) z wersji polskiego Trainspoting staje się satyrą społeczną, groteską.
Długo oczekiwana druga powieść Masłowskiej, Paw królowej, to w pierwszej kolejności powieść rozrachunkowa. Autorka odwołała się w niej do osobistych (i raczej przykrych) doświadczeń. Dorota Masłowska – w chwili debiutu sympatyczna nastolatka z prowincji – na własnej skórze odczuła, co znaczy dostać się w tryby medialnej machiny i szpony macherów traktujących literaturę jako jedną z gałęzi show-biznesu, a młodziutką pisarkę jako bezwolną kukiełkę. Nie dziwi więc, iż głównym bohaterem swojego nowego utworu uczyniła gasnącą gwiazdę muzyki rozrywkowej, głupkowatego wokalistę, obiekt medialnych manipulacji i obrzydliwego prostaka. Postaciami drugoplanowymi są równie pokraczne i niemądre figury. Rzecz dzieje się w dzisiejszej Warszawie i można w niej widzieć zjadliwy pamflet na tzw. warszawkę (cyniczny i zepsuty świat mediów i show-biznesu). A ponieważ Masłowska umieściła także siebie w opowieści, jej pamflet jest samozwrotny. W tym się oczywiście wyraża nastawienie rozrachunkowe i autoedukacyjne autorki Wojny polsko-ruskiej pod flagą biało-czerwoną.
Jednak to, co pisarka mówi w swojej powieści, ustępuje temu, w jaki sposób przemawia. Tak jak poprzednio o sile i wartości książki decyduje olśniewający styl i – szerzej – rozmach językowej kreacji. Paw królowej jest bowiem utrzymany w rytmach i rymach hip-hopowej piosenki. Forma to szczególna – wulgarna, prymitywna, plebejska, służąca do uchwycenie i wykrzyczenia najprostszych prawd. Pisarka wykorzystała, a właściwie zradykalizowała tę zdeformowaną mowę, pełną językowych wynaturzeń i błędów gramatycznych. Ów język stał się tutaj ekwiwalentem rzeczywistości, krzywym, potwornym zwierciadłem, w którym przegląda się świat roku 2005.
Za powieść Paw królowej Dorota Masłowska otrzymała w 2006 roku Nagrodę Nike, najbardziej prestiżową nagrodę literacką w Polsce. W tym samym roku ukazała się jej kolejna książka, Dwoje biednych Rumunów mówiących po polsku.

Bibliografia

  • Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną, Warszawa: Lampa i Iskra boża, 2002.
  • Paw królowej, Warszawa: Lampa i Iskra boża, 2005.
  • Dwoje biednych Rumunów mówiących po polsku, Warszawa: Lampa i Iskra boża, 2006.
  • Między nami dobrze jest, Warszawa: Lampa i Iskra boża, 2008.
  • Kochanie, zabiłam nasze koty, Warszawa: Noir sur Blanc, 2012.
  • Jak zostałam wiedźmą, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2014.
  • Więcej niż możesz zjeść. Felietony parakulinarne, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2015.

Tłumaczenia:

angielski:

  • Snow White and Russian Red [Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną], tłum. Banjamin Paloff, New York: Black Cat, 2005.
  • A Couple of Poor Polish-Speaking Romanians [Dwoje biednych Rumunów mówiących po polsku], tłum. Paul Sirett, Lisa Goldman, London: Oberon, 2009

chorwacki:

  • Poljskom šakom u rusku bulju [Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną], tłum. Emilio Nuić, Zagrzeb: Hena com, 2015

czeski:

  • Červená a bílá [Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną], tłum. Barbara Gregorová, Praha: Odeon, 2004.
  • Kralovnina savle [Paw królowej], tłum. Barbara Gregorová, Praga: Fra, 2008

francuski:

  • Polococktail party [Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną], tłum. Zofia Bobowicz, Montricher: Noir sur Blanc, 2004; Paris: Points, 2006
  • Tchatche ou crève [Paw królowej], tłum. Isabelle Jannès-Kalinowski, Editions Noir sur Blanc, 2008
  • Deux pauvres Roumains parlant polonais [Dwoje biednych Rumunów mówiących po polsku], tłum. Kinga Joucaviel, Touluse: Presses universitaires du Mirail, 2008
  • Vive le feu [Między nami dobrze jest], tłum. Isabelle Jannès-Kalinowski, Editions Noir sur Blanc, 2011
  • Chéri, j’ai tué les chats [Kochanie, zabiłam nasze koty], tłum. tłum. Isabelle Jannès-Kalinowski, Editions Noir sur Blanc, 2013

hiszpański:

  • Blanco nieve , rojo Rusia [Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną], tłum. Joanna Orzechowska, Barcelona: Mondadori, 2005.

litewski

  • Lenku ir rusu karas [Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną], tłum. Vytas Deksnys, Kowno: Kitos knygos, 2007

niderlandzki:

  • Sneeuwwit en Russisch rood [Wojna polska-ruska pod flagą biało-czerwoną], tłum. Karol Lesman, Amsterdam: De Bezige Bij, 2004

niemiecki:

  • Schneeweiss und Russenrot [Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną], Köln: Kiepenheur und Witsch, 2004.
  • Die Reiherkönigin. Ein Rap poem [Paw krolowej], tłum. Olaf Kühl, Köln: Kiepenheuer & Witsch 2007
  • Liebling, ich habe die Katzen getötet [Kochanie, zabiłam nasze koty], tłum. Olaf Kühl, Köln: Kiepenheuer & Witsch 2015.

portugalski:

  • Branco neve, vermelho Rússia [Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną], tłum. Marcelo Paiva de Souza, Rio de Janeiro: Record, 2007

rosyjski:

  • Polsko-russkaja vojna pod belo-krasnym flagom [Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną], tłum. Irina Lappo, Moskva: Inostranka, 2005.

słowacki:

  • Sneh a krv [Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną], Bratislava: Ikar, 2004.

ukraiński:

  • Polsko-rosijska wijna [Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną], tłum. Larysa Andiejewska, Charków: Folio, 2006

węgierski:

  • Lengyel-ruszki háború a fehér-piros lobogó alatt [Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną], Budapest: Európa K., 2003.

włoski:

  • Prendi tutto, Milano: Frassinelli, 2004.